🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:34:47 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "अपां" के ३ परिणाम

अमरकोश १.१०.२ — वारिवर्गः
रत्नाकरो जलनिधिर्यादःपतिरपाम्पतिः ।तस्य प्रभेदाः क्षीरोदो लवणोदस्तथापरे ॥
समुद्र के और नाम — रत्नाकर, जलनिधि, यादःपति, अपांपति। उसके भेद — क्षीरोद (दूध का सागर), लवणोद (खारा सागर) तथा अन्य।
अमरकोश २.६.९५ — मनुष्यवर्गः
अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ कटाक्षोऽपाङ्गदर्शने ।कर्णशब्दग्रहौ श्रोत्रं श्रुतिः स्त्री श्रवणं श्रवः ॥
आँखों के कोने — अपांग। तिरछी (कोने से) दृष्टि — कटाक्ष। कान — कर्ण, शब्दग्रह, श्रोत्र, श्रुति (स्त्री॰), श्रवण, श्रवस्।
अमरकोश ३.३.२७ — नानार्थवर्गः
गजेऽपि नागमातङ्गावपाङ्गस्तिलकेऽपि च ।सर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश्चयाध्यायसृष्टिषु ॥
नाग, मातंग — हाथी भी (नाग = साँप; मातंग = चाण्डाल भी)। अपांग — तिलक भी (आँख का कोना भी)। सर्ग — स्वभाव, त्याग (छोड़ना), निश्चय, अध्याय, सृष्टि।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें