🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:21:24 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "अभिनय" के ३ परिणाम

अमरकोश १.६.१८ — शब्दादिवर्गः
अस्त्री चाटु चटु श्लाघा प्रेम्णा मिथ्या विकत्थनम् ।सन्देशवाग्वाचिकं स्याद्वाग्भेदास्तु त्रिषूत्तरे ॥
प्रेम से की गई झूठी प्रशंसा — चाटु, चटु (पुं॰/नपुं॰); अपनी डींग — विकत्थन; सन्देश-वचन — वाचिक। आगे कहे जाने वाले वाणी के भेद (विशेषण) तीनों लिङ्गों में हैं।
अमरकोश १.७.१७ — नाट्यवर्गः
अङ्गहारोऽङ्गविक्षेपो व्यञ्जकाभिनयौ समौ ।निर्वृत्ते त्वङ्गसत्त्वाभ्यां द्वे त्रिष्वाङ्गिकसात्त्विके ॥
नृत्य की अंग-गति — अंगहार, अंगविक्षेप; भाव प्रकट करना — व्यंजक, अभिनय (समानार्थक)। शरीर के अंगों से किया गया अभिनय 'आंगिक' और मन (सत्त्व) से उत्पन्न 'सात्त्विक' कहलाता है (दोनों तीनों लिङ्गों में)।
अमरकोश ३.३.८८ — नानार्थवर्गः
युक्तेऽतिसंस्कृतेऽमर्षिण्यभिनीतोऽथ संस्कृतम् ।कृत्रिमे लक्षणोपेतेऽप्यनन्तोऽनवधावपि ॥
अभिनीत — उचित, अत्यन्त परिष्कृत, असहनशील (और अभिनय किया)। संस्कृत — कृत्रिम (बनाया हुआ), (व्याकरण-) लक्षणों से युक्त (परिष्कृत)। अनन्त — असीम भी (शेषनाग, विष्णु भी)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें