📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "आशी" के ६ परिणाम
अमरकोश १.८.७ — पातालभोगिवर्गः
आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ।कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी ॥
साँप के और नाम — आशीविष, विषधर, चक्री, व्याल, सरीसृप, कुण्डली, गूढपाद्, चक्षुःश्रवा, काकोदर, फणी।
अमरकोश १.८.१० — पातालभोगिवर्गः
अहेः शरीरं भोगः स्यादाशीरप्यहिदंष्ट्रिका ।त्रिष्वाहेयं विषास्थ्यादि स्फटायां तु फणा द्वयोः ॥
साँप का शरीर 'भोग' कहलाता है; साँप का विषैला दाँत 'आशी'; साँप का विष, हड्डी आदि 'आहेय' (तीनों लिङ्गों में); फन — स्फटा, फणा (पुं॰/स्त्री॰)।
अमरकोश २.६.१६ — मनुष्यवर्गः
वीरपत्नी वीरभार्या वीरमाता तु वीरसूः ।जातापत्या प्रजाता च प्रसूता च प्रसूतिका ॥
वीर की पत्नी — वीरपत्नी, वीरभार्या; वीर की माता — वीरमाता, वीरसू। जिसने सन्तान को जन्म दिया — जातापत्या, प्रजाता, प्रसूता, प्रसूतिका।
अमरकोश ३.१.६ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
स्युर्वदान्यस्थूललक्ष्यदानशौण्डा बहुप्रदे ।जैवातृकः स्यादायुष्मानन्तर्वाणिस्तु शास्त्रवित् ॥
बहुत दान देने वाला — वदान्य, स्थूललक्ष्य, दानशौण्ड, बहुप्रद। दीर्घायु — जैवातृक, आयुष्मान्। शास्त्र-ज्ञाता — अन्तर्वाणि, शास्त्रवित्।
अमरकोश ३.३.२४३ — नानार्थवर्गः
देवभेदेऽनले रश्मौ वसू रत्ने धने वसु ।विष्णौ च वेधाः स्त्री त्वाशीर्हिताशंसाहिदंष्ट्रयोः ॥
वसु (पुं॰) — आठ वसु देवता, अग्नि, किरण; (नपुं॰) रत्न, धन। वेधा — विष्णु भी (ब्रह्मा भी)। आशीः (स्त्री॰) — आशीर्वाद (हित की कामना), साँप का दाँत।
अमरकोश ३.३.२५६ — नानार्थवर्गः
चान्वाचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये ।स्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति ॥
'च' — अन्वाचय (गौण जोड़), समाहार, इतरेतर (परस्पर), समुच्चय (और)। 'स्वस्ति' — आशीर्वाद, कल्याण, पुण्य। 'अति' — अधिकता, उल्लंघन।