🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:14:22 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "उद्गा" के ४ परिणाम

अमरकोश १.१.८१ — स्वर्गवर्गः
नित्यानवरताजस्रमप्यथातिशयो भरः ।अतिवेलभृशात्यर्थातिमात्रोद्गाढनिर्भरम् ॥
निरन्तर के और नाम — नित्य, अनवरत, अजस्र। अब 'अतिशय' (बहुत अधिक) के नाम — अतिशय, भर (पुं॰), अतिवेल, भृश, अत्यर्थ, अतिमात्र, उद्गाढ, निर्भर —
अमरकोश २.७.१९ — ब्रह्मवर्गः
अध्वर्यूद्गातृहोतारो यजुःसामर्ग्विदः क्रमात् ।आग्नीध्राद्या धनैर्वार्या ऋत्विजो याजकाश्च ते ॥
यजुर्वेद, सामवेद और ऋग्वेद के ज्ञाता — क्रमशः अध्वर्यु, उद्गाता, होता। धन (दक्षिणा) देकर वरण किये जाने वाले आग्नीध्र आदि पुरोहित — ऋत्विज्, याजक।
अमरकोश ३.२.३७ — सङ्कीर्णवर्गः
निगारोद्गारविक्षावोद्ग्राहास्तु गरणादिषु ।आरत्यवरतिविरतय उपरामेऽथ स्त्रियां तु निष्ठेवः ॥
निगलना — निगार; उगलना/डकार — उद्गार; छींकना — विक्षाव; उठाना — उद्ग्राह। रुकना/विरक्ति — आरति, अवरति, विरति, उपराम। थूकना — निष्ठेव (पुं॰/स्त्री॰) —
अमरकोश ३.३.२७२ — नानार्थवर्गः
अहहेत्यद्भुते खेदे हि हेताववधारणे ॥
'अहह' — आश्चर्य, खेद। 'हि' — कारण (क्योंकि), निश्चय।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें