🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:20:05 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "उद्यान" के ५ परिणाम

अमरकोश १.१.५६ — स्वर्गवर्गः
हय उच्चैःश्रवाः सूतो मातलिर्नन्दनं वनम् ।स्यात्प्रासादो वैजयन्तो जयन्तः पाकशासनिः ॥
(इन्द्र का) घोड़ा उच्चैःश्रवा, सारथी मातलि, उद्यान नन्दनवन और महल वैजयन्त है; पुत्र का नाम जयन्त या पाकशासनि है।
अमरकोश १.१.८५ — स्वर्गवर्गः
अस्योद्यानं चैत्ररथं पुत्रस्तु नलकूबरः ।कैलासः स्थानमलका पूर्विमानं तु पुष्पकम् ॥
कुबेर का उद्यान 'चैत्ररथ', पुत्र 'नलकूबर', निवास-स्थान 'कैलास', नगरी 'अलका' और विमान 'पुष्पक' है।
अमरकोश २.४.१ — वनौषधिवर्गः
अटव्यरण्यं विपिनं गहनं काननं वनम् ।महारण्यमरण्यानी गृहारामास्तु निष्कुटाः ॥
वन के नाम — अटवी, अरण्य, विपिन, गहन, कानन, वन। विशाल वन — महारण्य, अरण्यानी। घर के उद्यान — गृहाराम, निष्कुट।
अमरकोश २.४.३ — वनौषधिवर्गः
पुमानाक्रीड उद्यानं राज्ञः साधारणं वनम् ।स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितम् ॥
राजा का सबके लिये (सार्वजनिक) उद्यान — आक्रीड (पुं॰), उद्यान; वही रनिवास के योग्य हो तो 'प्रमदवन' कहलाता है।
अमरकोश ३.३.१२४ — नानार्थवर्गः
स्यात्कौलीनं लोकवादे युद्धे पश्वहि पक्षिणाम् ।स्यादुद्यानं निःसरणे वनभेदे प्रयोजने ॥
कौलीन — लोक-निन्दा, पशुओं-साँपों-पक्षियों की लड़ाई (और कुलीनता)। उद्यान — बाहर निकलना, बग़ीचा, प्रयोजन।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें