📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "एड" के ७ परिणाम
अमरकोश २.२.४ — पुरवर्गः
भित्तिः स्त्री कुड्यमेडूकं यदन्तर्न्यस्तकीकसम् ।गृहं गेहोदवसितं वेश्म सद्म निकेतनम् ॥
दीवार — भित्ति (स्त्री॰), कुड्य; जिसके भीतर हड्डी आदि डाली गई हो — एडूक। घर के नाम — गृह, गेह, उदवसित, वेश्मन्, सद्मन्, निकेतन —
अमरकोश २.४.१४७ — वनौषधिवर्गः
प्रपुन्नाडस्त्वेडगजो दद्रुघ्नश्चक्रमर्दकः ।पद्माट उरणाख्यश्च पलाण्डुस्तु सुकन्दकः ॥
चकवड़ (पुन्नाड) के नाम — प्रपुन्नाट, एडगज, दद्रुघ्न, चक्रमर्दक, पद्माट, उरणाख्य। प्याज़ के नाम — पलाण्डु, सुकन्दक।
अमरकोश २.६.४८ — मनुष्यवर्गः
स्यादेडे बधिरः कुब्जे गडुलः कुकरे कुणिः ।पृश्निरल्पतनौ श्रोणः पङ्गौ मुण्डस्तु मुण्डिते ॥
बहरा — एड, बधिर; कुबड़ा — कुब्ज, गडुल; टेढ़े हाथ वाला — कुकर, कुणि; छोटे शरीर वाला — पृश्नि; लँगड़ा — पंगु, श्रोण; मुँडे सिर वाला — मुण्ड, मुण्डित।
अमरकोश २.६.७३ — मनुष्यवर्गः
तद्ग्रन्थी घुटिके गुल्फौ पुमान्पार्ष्णिस्तयोरधः ।जङ्घा तु प्रसृता जानूरुपर्वाष्ठीवदस्त्रियाम् ॥
टखने — घुटिका, गुल्फ (पुं॰); उनके नीचे एड़ी — पार्ष्णि। पिंडली — जंघा, प्रसृता। घुटना — जानु, ऊरुपर्व, अष्ठीवत् (पुं॰/नपुं॰)।
अमरकोश २.८.१० — क्षत्रियवर्गः
उदासीनः परतरः पार्ष्णिग्राहस्तु पृष्ठतः ।रिपौ वैरिसपत्नारिद्विषद्द्वेषणदुर्हृदः ॥
उनसे भी परे (तटस्थ) राजा — उदासीन। पीछे से आक्रमण करने वाला राजा — पार्ष्णिग्राह। शत्रु के नाम — रिपु, वैरी, सपत्न, अरि, द्विषत्, द्वेषण, दुर्हृद् —
अमरकोश २.९.७७ — वैश्यवर्गः
अजा छागी स्तभच्छागबस्तच्छगलका अजे ।मेढ्रोरभ्रोरणोर्णायुमेषवृष्णय एडके ॥
बकरी — अजा, छागी। बकरा — स्तभ, छाग, बस्त, छगलक, अज। भेड़ा — मेढ्र, उरभ्र, उरण, ऊर्णायु, मेष, वृष्णि, एडक।
अमरकोश ३.१.३८ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
रवणः शब्दनो नान्दीवादी नान्दीकरः समौ ।जडोऽज्ञ एडमूकस्तु वक्तुं श्रोतुमशिक्षिते ॥
शब्द करने वाला — रवण, शब्दन। नाटक के आरम्भ में मंगल-स्तुति (नान्दी) पढ़ने वाला — नान्दीवादी, नान्दीकर। जड़ — जड, अज्ञ। बोलने-सुनने में असमर्थ (गूँगा-बहरा) — एडमूक।