📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "कंज" के ४ परिणाम
अमरकोश १.१.३ — स्वर्गवर्गः
प्रायशो रूपभेदेन साहचर्याच्च कुत्रचित् ।स्त्रीपुंनपुंसकं ज्ञेयं तद्विशेषविधेः क्वचित् ॥
शब्दों का स्त्रीलिङ्ग, पुंलिङ्ग और नपुंसकलिङ्ग प्रायः रूप के भेद से, कहीं साथ आये शब्दों (साहचर्य) से, और कहीं विशेष विधान (स्पष्ट निर्देश) से जानना चाहिये।
अमरकोश ३.१.४८ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
अज्ञे मूढयथाजातमूर्खवैधेयबालिशाः ।कदर्ये कृपणक्षुद्रकिम्पचानमितम्पचाः ॥
मूर्ख — अज्ञ, मूढ, यथाजात, मूर्ख, वैधेय, बालिश। कंजूस — कदर्य, कृपण, क्षुद्र, किम्पचान, मितम्पच।
अमरकोश ३.३.१८१ — नानार्थवर्गः
मत्सरोऽन्यशुभद्वेषे तद्वत्कृपणयोस्त्रिषु ।देवाद्वृते वरः श्रेष्ठे त्रिषु क्लीबं मनाक्प्रिये ॥
मत्सर — दूसरे की भलाई से द्वेष (ईर्ष्या; पुं॰); ईर्ष्यालु, कंजूस (तीनों लिङ्ग)। वर — देवता से माँगा वरदान (पुं॰); श्रेष्ठ (तीनों लिङ्ग); थोड़ा प्रिय (नपुं॰)।
अमरकोश ३.३.२२६ — नानार्थवर्गः
रहः प्रकाशौ वीकाशौ निर्वेशो भृतिभोगयोः ।कृतान्ते पुंसि कीनाशः क्षुद्रकर्षकयोस्त्रिषु ॥
वीकाश — एकान्त, प्रकाश (दोनों)। निर्वेश — वेतन, उपभोग। कीनाश — यमराज (पुं॰); कंजूस, किसान (तीनों लिङ्ग)।