🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:41:01 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "कतम" के ५ परिणाम

अमरकोश १.१०.९ — वारिवर्गः
तोयोत्थितं तत्पुलिनं सैकतं सिकतामयम् ।निषद्वरस्तु जम्बालः पङ्कोऽस्त्री शादकर्दमौ ॥
जल से हाल में निकला किनारा 'पुलिन'; बालू वाला किनारा 'सैकत', 'सिकतामय'। कीचड़ के नाम — निषद्वर, जम्बाल, पंक (पुं॰/नपुं॰), शाद, कर्दम।
अमरकोश २.९.९२ — वैश्यवर्गः
गारुत्मतं मरकतमश्मगर्भो हरिन्मणिः ।शोणरत्नं लोहितकः पद्मरागोऽथ मौक्तिकम् ॥
पन्ना — गारुत्मत, मरकत, अश्मगर्भ, हरिन्मणि। माणिक्य — शोणरत्न, लोहितक, पद्मराग। मोती — मौक्तिक —
अमरकोश ३.१.६७ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
संसक्ते त्वव्यवहितमपदान्तरमित्यपि ।नेदिष्ठमन्तिकतमं स्याद्दूरं विप्रकृष्टकम् ॥
सटा हुआ (बिना अन्तर) — संसक्त, अव्यवहित, अपदान्तर। सबसे निकट — नेदिष्ठ, अन्तिकतम। दूर — दूर, विप्रकृष्टक।
अमरकोश ३.३.६१ — नानार्थवर्गः
करणं साधकतमं क्षेत्रगात्रेन्द्रियेष्वपि ।प्राण्युत्पादे संसरणमसंबाधचमूगतौ ॥
करण — सबसे प्रमुख साधन, खेत, शरीर, इन्द्रिय। संसरण — प्राणियों का जन्म (संसार), (बिना रोक) सेना का चलना —
अमरकोश ३.५.३३ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
मोदकस्तण्डकष्टङ्कः शाटकः कर्पटोऽर्बुदः ।पातकोद्योगचरकतमालामलका नडः ॥
(पुं॰/नपुं॰ दोनों —) मोदक (लड्डू), तण्डक, टंक, शाटक (साड़ी), कर्पट (चिथड़ा), अर्बुद, पातक (पाप), उद्योग, चरक, तमाल, आमलक (आँवला), नड (नरकट) —
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें