📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "करिणी" के ४ परिणाम
अमरकोश १.१०.२७ — वारिवर्गः
नेमिस्त्रिकास्य वीनाहो मुखबन्धनमस्य यत् ।पुष्करिण्यां तु खातं स्यादखातं देवखातकम् ॥
कुएँ पर रस्सी के लिये लकड़ी का ढाँचा — नेमि, त्रिका; कुएँ के मुँह की ईंटों से बनी मुँडेर — वीनाह; खोदा हुआ चौकोर तालाब — पुष्करिणी, खात; बिना खोदे (प्राकृतिक) जलाशय — अखात, देवखातक।
अमरकोश २.६.१२१ — मनुष्यवर्गः
अस्त्री वितानमुल्लोचो दूष्याद्यं वस्त्रवेश्मनि ।प्रतिसीरा जवनिका स्यात्तिरस्करिणी च सा ॥
चँदोवा (वितान) — वितान (पुं॰/नपुं॰), उल्लोच। कपड़े का घर (तम्बू) — दूष्य, वस्त्रवेश्म। पर्दा — प्रतिसीरा, जवनिका, तिरस्करिणी।
अमरकोश २.८.३६ — क्षत्रियवर्गः
प्रभिन्नो गर्जितो मत्तः समावुद्वान्तनिर्मदौ ।हास्तिकं गजता वृन्दे करिणी धेनुका वशा ॥
मद वाला हाथी — प्रभिन्न, गर्जित, मत्त। मद-रहित हाथी — उद्वान्त, निर्मद। हाथियों का झुण्ड — हास्तिक, गजता। हथिनी — करिणी, धेनुका, वशा।
अमरकोश ३.३.२२८ — नानार्थवर्गः
वशा स्त्री करिणी च स्याद्दृग्ज्ञाने ज्ञातरि त्रिषु ।स्यात्कर्कशः साहसिकः कठोरामसृणावपि ॥
वशा — स्त्री, हथिनी (और बाँझ गाय)। दृश् — ज्ञान (स्त्री॰; आँख भी); जानने वाला (तीनों लिङ्ग)। कर्कश — साहसी (उग्र), कठोर, खुरदरा।