🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:28:52 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "कलछी" के ४ परिणाम

अमरकोश १.८.८ — पातालभोगिवर्गः
दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥
साँप के और नाम — दर्वीकर, दीर्घपृष्ठ, दन्दशूक, बिलेशय, उरग, पन्नग, भोगी, जिह्मग, पवनाशन।
अमरकोश २.४.३७ — वनौषधिवर्गः
सौवीरं बदरं घोण्टाप्यथ स्यात्स्वादुकण्टकः ।विकङ्कतः स्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि ॥
बेर (फल) के और नाम — सौवीर, बदर, घोण्टा। कटाई (विकंकत) के नाम — स्वादुकण्टक, विकंकत, स्रुवावृक्ष, ग्रन्थिल, व्याघ्रपाद्।
अमरकोश २.७.२७ — ब्रह्मवर्गः
ध्रुवोपभृज्जुहूर्ना तु स्रुवो भेदाः स्रुचः स्त्रियः ।उपाकृतः पशुरसौ योऽभिमन्त्र्य क्रतौ हतः ॥
ध्रुवा, उपभृत्, जुहू — ये स्रुक् (बड़ी कलछी) के भेद हैं (स्त्री॰); स्रुव (छोटी कलछी) पुल्लिंग है। यज्ञ में मन्त्रपूर्वक अर्पित पशु — उपाकृत।
अमरकोश ३.३.२३ — नानार्थवर्गः
मृद्भाण्डेऽप्युष्ट्रिका मन्थे खजको रसदर्वके ।मयूखस्त्विट्करज्वालास्वलिबाणौ शिलीमुखौ ॥
उष्ट्रिका — मिट्टी का बर्तन भी (ऊँटनी भी)। खजक — मथानी, कलछी। मयूख — कान्ति, किरण, ज्वाला। शिलीमुख — भौंरा, बाण।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें