📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "काचा" के ५ परिणाम
अमरकोश १.३.२० — दिग्वर्गः
अवश्यायस्तु नीहारस्तुषारस्तुहिनं हिमम् ।प्रालेयं मिहिका चाथ हिमानी हिमसंहतिः ॥
ओस/पाले के नाम — अवश्याय, नीहार, तुषार, तुहिन, हिम, प्रालेय, मिहिका। बर्फ़ के समूह को हिमानी, हिमसंहति कहते हैं।
अमरकोश २.६.८३ — मनुष्यवर्गः
अङ्गुल्यः करशाखाः स्युः पुंस्यङ्गुष्ठः प्रदेशिनी ।मध्यमानामिका चापि कनिष्ठा चेति ताः क्रमात् ॥
उँगलियाँ — अंगुली, करशाखा। उनके क्रम से नाम — अंगुष्ठ (अँगूठा, पुं॰), प्रदेशिनी (तर्जनी), मध्यमा, अनामिका, कनिष्ठा।
अमरकोश २.८.९२ — क्षत्रियवर्गः
द्वयोः कुठारः स्वधितिः परशुश्च परश्वधः ।स्याच्छस्त्री चासिपुत्री च छुरिका चासिधेनुका ॥
कुल्हाड़ी/फरसा — कुठार, स्वधिति, परशु (पुं॰/स्त्री॰), परश्वध। छुरी — शस्त्री, असिपुत्री, छुरिका, असिधेनुका।
अमरकोश ३.३.३३ — नानार्थवर्गः
मूल्ये पूजाविधावर्घोऽहोदुःखव्यसनेष्वघम् ।त्रिष्विष्टेऽल्पे लघुः काचाः शिक्यभृद्भेददृग्रुजः ॥
अर्घ — मूल्य, पूजा-विधि (अर्घ्य)। अघ — पाप, दुःख, विपत्ति। लघु — प्रिय, थोड़ा/हल्का (तीनों लिङ्ग)। काच — छींका, (मिट्टी का) भेद, आँख का एक रोग (और काँच)।
अमरकोश ३.५.३० — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
क्रियाव्ययानां भेदकान्येकत्वेऽप्युक्थतोटके ।चोचं पिच्छं गृहस्थूणं तिरीटं मर्म योजनम् ॥
(नपुंसक —) क्रिया और अव्यय के विशेषण (एकवचन में — 'सुखं शेते' = सुख से सोता है); उक्थ, तोटक, चोच, पिच्छ, गृहस्थूण, तिरीट, मर्म, योजन —