🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:26:56 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "कीलक" के ४ परिणाम

अमरकोश २.८.५६ — क्षत्रियवर्गः
चक्रं रथाङ्गं तस्यान्ते नेमिः स्त्री स्यात्प्रधिः पुमान् ।पिण्डिका नाभिरक्षाग्रकीलके तु द्वयोरणिः ॥
पहिया — चक्र, रथांग। उसका बाहरी घेरा — नेमि (स्त्री॰), प्रधि (पुं॰)। बीच का गोल भाग — पिण्डिका, नाभि। धुरे के सिरे की कील — अणि (पुं॰/स्त्री॰)।
अमरकोश २.९.१४ — वैश्यवर्गः
निरीशं कुटकं फालः कृषको लाङ्गलं हलम् ।गोदारणं च शीरोऽथ शम्या स्त्री युगकीलकः ॥
हल का (लोहे का) फाल — फल, निरीश, कुटक, फाल, कृषक। हल — लांगल, हल, गोदारण, सीर। जुए की कील — शम्या (स्त्री॰), युगकीलक।
अमरकोश २.९.७४ — वैश्यवर्गः
ऊधस्तु क्लीबमापीनं समौ शिवककीलकौ ।न पुंसि दाम सन्दानं पशुरज्जुस्तु दामनी ॥
थन — ऊधस्, आपीन (नपुं॰)। पशु बाँधने का खूँटा — शिवक, कीलक। (दुहते समय) पैर बाँधने की रस्सी — दामन् (पुं॰ नहीं), सन्दान। पशु बाँधने की रस्सी — पशुरज्जु, दामनी।
अमरकोश ३.१.४२ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
अधिक्षिप्तः प्रतिक्षिप्तो बद्धे कीलितसंयतौ ।आपन्न आपत्प्राप्तः स्यात्कान्दिशीको भयद्रुतः ॥
निन्दित — अधिक्षिप्त, प्रतिक्षिप्त। बँधा हुआ — बद्ध, कीलित, संयत। विपत्ति में पड़ा — आपन्न, आपत्प्राप्त। डरकर भागा — कान्दिशीक, भयद्रुत।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें