🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:51:12 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "कुच" के ९ परिणाम

अमरकोश १.१०.२६ — वारिवर्गः
आहावस्तु निपानं स्यादुपकूपजलाशये ।पुंस्येवान्धुः प्रहिः कूप उदपानं तु पुंसि वा ॥
कुएँ के पास (पशुओं के पानी पीने के लिये) बना हौज़ — आहाव, निपान; कुएँ के नाम — अन्धु, प्रहि, कूप (केवल पुं॰), उदपान (पुं॰ या नपुं॰)।
अमरकोश २.१.१९ — भूमिवर्गः
गव्यूतिः स्त्री क्रोशयुगं नल्वः किष्कुचतुःशतम् ।घण्टापथः संसरणं तत्पुरस्योपनिष्करम् ॥
दो कोस की दूरी — गव्यूति (स्त्री॰); चार सौ हाथ की दूरी — नल्व; राजमार्ग — घण्टापथ, संसरण; नगर का मुख्य मार्ग — उपनिष्कर।
अमरकोश २.४.३९ — वनौषधिवर्गः
काकेन्दुः कुलकः काकतिन्दुकः काकपीलुके ।गोलीढो झाटलो घण्टापाटलिर्मोक्षमुष्ककौ ॥
कुचला/कटु-तेंदू के नाम — काकेन्दु, कुलक, काकतिन्दुक, काकपीलुक। मोखा वृक्ष के नाम — गोलीढ, झाटल, घण्टापाटलि, मोक्ष, मुष्कक।
अमरकोश २.४.६० — वनौषधिवर्गः
पीतद्रुः सरलः पूतिकाष्ठं चाथ द्रुमोत्पलः ।कर्णिकारः परिव्याधो लकुचो लिकुचो डहुः ॥
चीड़ (सरल) के नाम — पीतद्रु, सरल, पूतिकाष्ठ। कनेर-वृक्ष (कर्णिकार) के नाम — द्रुमोत्पल, कर्णिकार, परिव्याध। बड़हल के नाम — लकुच, लिकुच, डहु।
अमरकोश २.४.९५ — वनौषधिवर्गः
रञ्जनी श्रीफली तुत्था द्रोणी दोला च नीलिनी ।अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका ॥
नील के और नाम — रंजनी, श्रीफली, तुत्था, द्रोणी, दोला, नीलिनी। बावची के नाम — अवल्गुज, सोमराजी, सुवल्ली, सोमवल्लिका —
अमरकोश २.४.९६ — वनौषधिवर्गः
कालमेषी कृष्णफली बाकुची पूतिफल्यपि ।कृष्णोपकुल्या वैदेही मागधी चपला कणा ॥
बावची के और नाम — कालमेषी, कृष्णफली, बाकुची, पूतिफली। पीपल (पिप्पली) के नाम — कृष्णा, उपकुल्या, वैदेही, मागधी, चपला, कणा —
अमरकोश २.६.७८ — मनुष्यवर्गः
पिचण्डकुक्षी जठरोदरं तुन्दं स्तनौ कुचौ ।चूचुकं तु कुचाग्रं स्यान्न ना क्रोडं भुजान्तरम् ॥
पेट — पिचण्ड, कुक्षि, जठर, उदर, तुन्द। स्तन — स्तन, कुच। स्तनाग्र — चूचुक, कुचाग्र। गोद/छाती का मध्य — क्रोड (पुं॰ नहीं), भुजान्तर।
अमरकोश २.६.१३३ — मनुष्यवर्गः
तिलपर्णी तु पत्राङ्गं रञ्जनं रक्तचन्दनम् ।कुचन्दनं चाथ जातीकोशजातीफले समे ॥
लाल चन्दन — तिलपर्णी, पत्रांग, रंजन, रक्तचन्दन, कुचन्दन। जायफल — जातीकोश, जातीफल।
अमरकोश ३.१.३७ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
लोहलः स्यादस्फुटवाग्गर्ह्यवादी तु कद्वदः ।समौ कुवादकुचरौ स्यादसौम्यस्वरोऽस्वरः ॥
अस्पष्ट बोलने वाला — लोहल, अस्फुटवाक्। निन्दनीय बोलने वाला — गर्ह्यवादी, कद्वद। (दूसरों की) बुराई करने वाला — कुवाद, कुचर। कर्कश स्वर वाला — असौम्यस्वर, अस्वर।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें