📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "कृत्रिम" के ४ परिणाम
अमरकोश १.१०.३४ — वारिवर्गः
शतद्रुस्तु शुतुद्रिः स्याद्विपाशा तु विपाट्स्त्रियाम् ।शोणो हिरण्यवाहः स्यात्कुल्याल्पा कृत्रिमा सरित् ॥
सतलुज के नाम — शतद्रु, शुतुद्रि; व्यास नदी के — विपाशा, विपाश् (स्त्री॰); सोन नद के — शोण, हिरण्यवाह; छोटी कृत्रिम नहर — कुल्या।
अमरकोश २.४.२ — वनौषधिवर्गः
आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् ।अमात्यगणिकागेहोपवने वृक्षवाटिका ॥
मनुष्य द्वारा लगाया गया वन — आराम, उपवन; मन्त्रियों और गणिकाओं के घर का उपवन — वृक्षवाटिका।
अमरकोश २.६.१२९ — मनुष्यवर्गः
बहुरूपोऽप्यथ वृकधूपकृत्रिमधूपकौ ।तुरुष्कः पिण्डकः सिह्लो यावनोऽप्यथ पायसः ॥
राल का और नाम — बहुरूप। (अनेक द्रव्यों से बनी) कृत्रिम धूप — वृकधूप, कृत्रिमधूपक। लोबान (शिलारस) — तुरुष्क, पिण्डक, सिह्ल, यावन। चीड़ का गोंद — पायस —
अमरकोश ३.३.८८ — नानार्थवर्गः
युक्तेऽतिसंस्कृतेऽमर्षिण्यभिनीतोऽथ संस्कृतम् ।कृत्रिमे लक्षणोपेतेऽप्यनन्तोऽनवधावपि ॥
अभिनीत — उचित, अत्यन्त परिष्कृत, असहनशील (और अभिनय किया)। संस्कृत — कृत्रिम (बनाया हुआ), (व्याकरण-) लक्षणों से युक्त (परिष्कृत)। अनन्त — असीम भी (शेषनाग, विष्णु भी)।