📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "क्रप" के ५ परिणाम
अमरकोश १.१.२१ — स्वर्गवर्गः
उपेन्द्र इन्द्रावरजश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजः ।पद्मनाभो मधुरिपुर्वासुदेवस्त्रिविक्रमः ॥
विष्णु के और नाम — उपेन्द्र, इन्द्रावरज, चक्रपाणि, चतुर्भुज, पद्मनाभ, मधुरिपु, वासुदेव, त्रिविक्रम।
अमरकोश २.४.५३ — वनौषधिवर्गः
शल्यश्च मदने शक्रपादपः पारिभद्रकः ।भद्रदारु द्रुकिलिमं पीतदारु च दारु च ॥
मैनफल के और नाम — शल्य, मदन। देवदारु के नाम — शक्रपादप, पारिभद्रक, भद्रदारु, द्रुकिलिम, पीतदारु, दारु —
अमरकोश २.४.१३६ — वनौषधिवर्गः
शाकाख्यं पत्रपुष्पादि तण्डुलीयोऽल्पमारिषः ।विशल्याग्निशिखानन्ता फलिनी शक्रपुष्पिका ॥
पत्ते, फूल आदि (खाने योग्य) 'शाक' कहलाते हैं। चौलाई — तण्डुलीय, अल्पमारिष। कलिहारी के नाम — विशल्या, अग्निशिखा, अनन्ता, फलिनी, शक्रपुष्पिका।
अमरकोश ३.३.१३३ — नानार्थवर्गः
आराधनं साधने स्यादवाप्तौ तोषणेऽपि च ।अधिष्ठानं चक्रपुरप्रभावाध्यासनेष्वपि ॥
आराधन — साधना (सिद्ध करना), प्राप्ति, प्रसन्न करना (पूजा)। अधिष्ठान — पहिया, नगर, प्रभाव, बैठना (आश्रय)।
अमरकोश ३.५.४४ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
बहुर्व्रीहिरदिङ्नाम्नामुन्नेयं तदुदाहृतम् ।गुणद्रव्यक्रियायोगोपाधयः परगामिनः ॥
दिशा-नाम को छोड़कर बहुव्रीहि समास (विशेष्य के अनुसार लिङ्ग) — इसके उदाहरण अनुमान से समझें। गुण, द्रव्य, क्रिया के सम्बन्ध से बने विशेषण विशेष्य के लिङ्ग को ग्रहण करते हैं।