📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "खज" के ४ परिणाम
अमरकोश २.४.१७० — वनौषधिवर्गः
खर्जूरः केतकी ताली खर्जुरी च तृणद्रुमाः ॥
खजूर, केतकी (केवड़ा), ताली और खर्जुरी — (ताल, नारियल, सुपारी, हिन्ताल सहित) ये 'तृणद्रुम' (घास-जाति के वृक्ष) कहलाते हैं।
अमरकोश २.५.१५ — सिंहादिवर्गः
नीलङ्गुस्तु कृमिः कर्णजलौकाः शतपद्युभे ।वृश्चिकः शूककीटः स्यादलिद्रुणौ तु वृश्चिके ॥
कीड़ा — नीलंगु, कृमि; कनखजूरा — कर्णजलौका, शतपदी; रोयेंदार कीड़ा (इल्ली) — वृश्चिक, शूककीट; बिच्छू — अलि, द्रुण, वृश्चिक।
अमरकोश २.९.३४ — वैश्यवर्गः
सर्वमावपनं भाण्डं पात्रामत्रं च भाजनम् ।दर्विः कम्बिः खजाका च स्यात्तर्दूर्दारुहस्तकः ॥
हर प्रकार का बर्तन — आवपन, भाण्ड, पात्र, अमत्र, भाजन। करछी — दर्वि, कम्बि, खजाका। लकड़ी की करछी — तर्दू, दारुहस्तक।
अमरकोश ३.३.२३ — नानार्थवर्गः
मृद्भाण्डेऽप्युष्ट्रिका मन्थे खजको रसदर्वके ।मयूखस्त्विट्करज्वालास्वलिबाणौ शिलीमुखौ ॥
उष्ट्रिका — मिट्टी का बर्तन भी (ऊँटनी भी)। खजक — मथानी, कलछी। मयूख — कान्ति, किरण, ज्वाला। शिलीमुख — भौंरा, बाण।