📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "खाद" के ४ परिणाम
अमरकोश १.१.८६ — स्वर्गवर्गः
स्यात्किन्नरः किम्पुरुषस्तुरङ्गवदनो मयुः ।निधिर्ना शेवधिर्भेदाः पद्मशङ्खादयो निधेः ॥
किन्नर के नाम — किन्नर, किम्पुरुष, तुरंगवदन, मयु। निधि (ख़ज़ाने) के नाम — निधि, शेवधि (पुंलिङ्ग); पद्म, शंख आदि निधि के भेद हैं।
अमरकोश १.४.२८ — कालवर्गः
शस्तं चाथ त्रिषु द्रव्ये पापं पुण्यं सुखादि च ।मतल्लिका मचर्चिका प्रकाण्डमुद्धतल्लजौ ॥
'शस्त' भी शुभ का नाम है। पाप, पुण्य, सुख आदि शब्द जब किसी वस्तु के विशेषण हों तो तीनों लिङ्गों में होते हैं। श्रेष्ठता-वाचक — मतल्लिका, मचर्चिका, प्रकाण्ड, उद्ध, तल्लज —
अमरकोश २.८.५३ — क्षत्रियवर्गः
शिबिका याप्ययानं स्याद्दोला प्रेङ्खादिका स्त्रियाम् ।उभौ तु द्वैपवैयाघ्रौ द्वीपिचर्मावृते रथे ॥
पालकी — शिबिका, याप्ययान। झूला/डोली — दोला, प्रेंखा (स्त्री॰)। चीते या बाघ की खाल से ढका रथ — द्वैप, वैयाघ्र।
अमरकोश ३.१.१०९ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
अपि गीर्णवर्णिताभिष्टुतेडितानि स्तुतार्थानि ।भक्षितचर्वितलिप्तप्रत्यवसितगिलितखादितप्सातम् ॥
स्तुति किये के और नाम — गीर्ण, वर्णित, अभिष्टुत, ईडित, स्तुत। खाया हुआ — भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित, प्सात —