🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:52:28 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "टेप" के ४ परिणाम

अमरकोश १.६.२० — शब्दादिवर्गः
निष्ठुरं परुषं ग्राम्यमश्लीलं सूनृतं प्रिये ।सत्येऽथ सङ्कुलक्लिष्टे परस्परपराहतम् ॥
कठोर वचन — निष्ठुर, परुष; असभ्य वचन — ग्राम्य, अश्लील; प्रिय और सत्य वचन — सूनृत; उलझा हुआ, परस्पर-विरोधी वचन — संकुल, क्लिष्ट, परस्परपराहत।
अमरकोश २.४.२१ — वनौषधिवर्गः
अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः ।तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि ॥
(पीपल का नाम) अश्वत्थ। कैथ के नाम — कपित्थ, दधित्थ, ग्राही, मन्मथ, दधिफल, पुष्पफल, दन्तशठ।
अमरकोश ३.३.८९ — नानार्थवर्गः
ख्याते हृष्टे प्रतीतोऽभिजातस्तु कुलजे बुधे ।विविक्तौ पूतविजनौ मूर्छितौ मूढसोच्छ्रयौ ॥
प्रतीत — प्रसिद्ध, प्रसन्न। अभिजात — कुलीन, विद्वान्। विविक्त — पवित्र, एकान्त। मूर्च्छित — मूढ़ (बेहोश), बढ़ा हुआ।
अमरकोश ३.५.७ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
स्त्री स्यात्काचिन्मृणाल्यादिर्विवक्षापचये यदि ।लङ्का शेफालिका टीका धातकीपञ्चिकाढकी ॥
यदि छोटेपन का भाव कहना हो, तो 'मृणाली' (छोटी कमल-नाल) आदि कुछ शब्द स्त्रीलिङ्ग होते हैं। (और ये भी स्त्रीलिङ्ग —) लंका, शेफालिका (हरसिंगार), टीका, धातकी, पंजिका (पंचिका), आढकी (अरहर) —
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें