📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "डोल" के ५ परिणाम
अमरकोश २.८.५२ — क्षत्रियवर्गः
कर्णीरथः प्रवहणं डयनं च समं त्रयम् ।क्लीबेऽनः शकटोऽस्त्री स्याद्गन्त्री कम्बलिवाह्यकम् ॥
कन्धों पर उठाया जाने वाला (डोली जैसा) वाहन — कर्णीरथ, प्रवहण, डयन। बैलगाड़ी — अनस् (नपुं॰), शकट (पुं॰/नपुं॰)। छोटी गाड़ी (बैलों से खिंचने वाली) — गन्त्री, कम्बलिवाह्यक।
अमरकोश २.८.५३ — क्षत्रियवर्गः
शिबिका याप्ययानं स्याद्दोला प्रेङ्खादिका स्त्रियाम् ।उभौ तु द्वैपवैयाघ्रौ द्वीपिचर्मावृते रथे ॥
पालकी — शिबिका, याप्ययान। झूला/डोली — दोला, प्रेंखा (स्त्री॰)। चीते या बाघ की खाल से ढका रथ — द्वैप, वैयाघ्र।
अमरकोश २.९.२७ — वैश्यवर्गः
स्यूतप्रसेवौ कण्डोलपिटौ कटकिलिञ्जकौ ।समानौ रसवत्यां तु पाकस्थानमहानसे ॥
कपड़े का थैला — स्यूत, प्रसेव। बाँस की टोकरी — कण्डोल, पिट। चटाई — कट, किलिंजक। रसोई — रसवती, पाकस्थान, महानस।
अमरकोश २.१०.३२ — शूद्रवर्गः
चाण्डालिका तु कण्डोलवीणा चण्डालवल्लकी ।नाराची स्यादेषणिका शाणस्तु निकषः कषः ॥
एक साधारण (लोक) वीणा — चाण्डालिका, कण्डोलवीणा, चण्डालवल्लकी। सोना तौलने का काँटा — नाराची, एषणिका। सोना परखने की कसौटी — शाण, निकष, कष।
अमरकोश ३.५.१८ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
कोट्टारघट्टहट्टाश्च पिण्डगोण्डपिचण्डवत् ।गडुः करण्डो लगुडो करण्डश्च किणो घुणः ॥
(पुल्लिंग —) कोट्ट (क़िला), अरघट्ट (रहट), हट्ट (हाट/बाज़ार), पिण्ड, गोण्ड, पिचण्ड (पेट), गडु (कूबड़), करण्ड (पिटारी), लगुड (लाठी), वरण्ड (बरामदा), किण (घट्टा), घुण (घुन) —