📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "तेम" के ५ परिणाम
अमरकोश २.२.१९ — पुरवर्गः
संमार्जनी शोधनी स्यात्सङ्करोऽवकरस्तथा ।क्षिप्ते मुखं निःसरणं संनिवेशो निकर्षणम् ॥
झाड़ू — सम्मार्जनी, शोधनी; कूड़ा — संकर, अवकर; घर का प्रवेश-निकास मार्ग — मुख, निःसरण; घर की बनावट से घिरा क्षेत्र — संनिवेश, निकर्षण।
अमरकोश २.८.५० — क्षत्रियवर्गः
पुच्छोऽस्त्री लूमलाङ्गूले वालहस्तश्च वालधिः ।त्रिषूपावृत्तलुठितौ परावृत्ते मुहुर्भुवि ॥
पूँछ — पुच्छ (पुं॰/नपुं॰), लूम, लांगूल। बालों वाली पूँछ — वालहस्त, वालधि। (थककर) बार-बार ज़मीन पर लोटने वाला घोड़ा — उपावृत्त, लुठित (तीनों लिङ्ग)।
अमरकोश २.९.४५ — वैश्यवर्गः
स्यात्तेमनं तु निष्ठानं त्रिलिङ्गा वासितावधेः ।शूलाकृतं भटित्रं स्याच्छूल्यमुख्यं तु पैठरम् ॥
कढ़ी/व्यंजन (दही आदि से बना) — तेमन, निष्ठान। (आगे 'वासित' तक के शब्द तीनों लिङ्गों में।) सलाख़ पर भुना — शूलाकृत, भटित्र, शूल्य। हाँडी में पका — उख्य, पैठर।
अमरकोश ३.२.२९ — सङ्कीर्णवर्गः
निपाठनिपठौ पाठे तेमस्तेमौ समुन्दने ।आदीनवास्रवौ क्लेशे मेलके सङ्गसङ्गमौ ॥
पढ़ना — निपाठ, निपठ, पाठ। गीला होना — तेम, स्तेम, समुन्दन। क्लेश — आदीनव, आस्रव, क्लेश। मेल — मेलक, संग, संगम।
अमरकोश ३.३.१०१ — नानार्थवर्गः
पदं व्यवसितत्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु ।गोष्पदं सेविते माने प्रतिष्ठाकृत्यमास्पदम् ॥
पद — व्यवसाय (प्रयत्न), रक्षा, स्थान (पद), चिह्न, पैर, वस्तु (और शब्द)। गोष्पद — (गायों से) सेवित स्थान, गाय के खुर जितना छोटा माप। आस्पद — प्रतिष्ठा (स्थान), कार्य।