📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "दाप" के ६ परिणाम
अमरकोश १.६.१३ — शब्दादिवर्गः
अवर्णाक्षेपनिर्वादपरीवादापवादवत् ।उपक्रोशो जुगुप्सा च कुत्सा निन्दा च गर्हणे ॥
निन्दा के नाम — अवर्ण, आक्षेप, निर्वाद, परीवाद, अपवाद, उपक्रोश, जुगुप्सा, कुत्सा, निन्दा, गर्हण।
अमरकोश २.८.८२ — क्षत्रियवर्गः
सम्पत्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च विपत्त्यां विपदापदौ ।आयुधं तु प्रहरणं शस्त्रमस्त्रमथास्त्रियौ ॥
सम्पत्ति — सम्पद्, सम्पत्ति, श्री, लक्ष्मी। विपत्ति — विपत्ति, विपद्, आपद्। हथियार — आयुध, प्रहरण; (हाथ से चलाया) शस्त्र और (फेंका जाने वाला) अस्त्र (पुं॰/नपुं॰)।
अमरकोश २.९.४ — वैश्यवर्गः
उद्धारोऽर्थप्रयोगस्तु कुसीदं वृद्धिजीविका ।याच्ञयाप्तं याचितकं निमयादापमित्यकम् ॥
उधार — उद्धार। ब्याज पर धन देना (सूदख़ोरी) — अर्थप्रयोग, कुसीद, वृद्धिजीविका। माँगकर लाई (उधार) वस्तु — याचितक। अदला-बदली से पाई वस्तु — आपमित्यक।
अमरकोश ३.१.४० — विशेष्यनिघ्नवर्गः
आत्तगर्वोऽभिभूतः स्याद्दापितः साधितः समौ ।प्रत्यादिष्टो निरस्तः स्यात्प्रत्याख्यातो निराकृतः ॥
जिसका घमण्ड छीन लिया गया (पराभूत) — आत्तगर्व, अभिभूत। (ऋण आदि) दिलवाया हुआ — दापित, साधित। ठुकराया हुआ — प्रत्यादिष्ट, निरस्त, प्रत्याख्यात, निराकृत।
अमरकोश ३.३.१२६ — नानार्थवर्गः
व्युत्थानं प्रतिरोधे च विरोधाचरणेऽपि च ।मारणे मृतसंस्कारे गतौ द्रव्येऽर्थदापने ॥
व्युत्थान — रोक, विरोधी आचरण (और समाधि से जागना)। (साधन —) मारना, मृतक-संस्कार, गति, द्रव्य, धन दिलवाना —
अमरकोश ३.३.१७५ — नानार्थवर्गः
कर्बुरेऽथ प्रतिज्ञाजिसंविदापत्सु सङ्गरः ।वेदभेदे गुप्तवादे मन्त्रो मित्रो रवावपि ॥
(शार — चितकबरा)। संगर — प्रतिज्ञा, युद्ध, समझौता, विपत्ति। मन्त्र — वेद का भाग, गुप्त मन्त्रणा। मित्र — सूर्य भी (पुं॰; सखा — नपुं॰)।