📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "फला" के १० परिणाम
अमरकोश २.४.३२ — वनौषधिवर्गः
बिल्वे शाण्डिल्यशैलूषौ मालूरश्रीफलावपि ।प्लक्षो जटी पर्कटी स्यान्न्यग्रोधो बहुपाद्वटः ॥
बेल के नाम — बिल्व, शाण्डिल्य, शैलूष, मालूर, श्रीफल। पाकड़ के नाम — प्लक्ष, जटी, पर्कटी। बरगद के नाम — न्यग्रोध, बहुपाद्, वट।
अमरकोश २.४.४५ — वनौषधिवर्गः
नदीसर्जो वीरतरुरिन्द्रद्रुः ककुभोऽर्जुनः ।राजादनः फलाध्यक्षः क्षीरिकायामथ द्वयोः ॥
अर्जुन वृक्ष के नाम — नदीसर्ज, वीरतरु, इन्द्रद्रु, ककुभ, अर्जुन। खिरनी के नाम — राजादन, फलाध्यक्ष, क्षीरिका। आगे (दो लिङ्गों में) —
अमरकोश २.४.५२ — वनौषधिवर्गः
अल्पा शमी शमीरः स्याच्छमीसक्तुफला शिवा ।पिण्डीतको मरुबकः श्वसनः करहाटकः ॥
छोटी शमी — शमीर; शमी (छोंकर) के नाम — शमी, सक्तुफला, शिवा। मैनफल के नाम — पिण्डीतक, मरुबक, श्वसन, करहाटक —
अमरकोश २.४.५७ — वनौषधिवर्गः
स्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः ।शोणकश्चारलौ तिष्यफला त्वामलकी त्रिषु ॥
सोनापाठा के और नाम — स्योनाक, शुकनास, ऋक्ष, दीर्घवृन्त, कुटन्नट, शोणक, अरलु। आँवला के नाम — तिष्यफला, आमलकी (तीनों लिङ्गों में) —
अमरकोश २.४.५९ — वनौषधिवर्गः
अभया त्वव्यथा पथ्या कायस्था पूतनामृता ।हरीतकी हैमवती चेतकी श्रेयसी शिवा ॥
हरड़ के नाम — अभया, अव्यथा, पथ्या, कायस्था, पूतना, अमृता, हरीतकी, हैमवती, चेतकी, श्रेयसी, शिवा।
अमरकोश २.४.६१ — वनौषधिवर्गः
पनसः कण्टकिफलो निचुलो हिज्जलोऽम्बुजः ।काकोदुम्बरिका फल्गुर्मलयूर्जघनेफला ॥
कटहल के नाम — पनस, कण्टकिफल। जल-बेंत (हिज्जल) के नाम — निचुल, हिज्जल, अम्बुज। कठूमर (जंगली गूलर) के नाम — काकोदुम्बरिका, फल्गु, मलयू, जघनेफला।
अमरकोश २.४.६७ — वनौषधिवर्गः
एतस्यैव कलिङ्गेन्द्रयवभद्रयवं फले ।कृष्णपाकफलाविग्नसुषेणाः करमर्दके ॥
कुटज के बीज — कलिंग, इन्द्रयव, भद्रयव; करौंदा के नाम — कृष्णपाकफल, आविग्न, सुषेण, करमर्दक।
अमरकोश २.४.११३ — वनौषधिवर्गः
कदली वारणबुसा रम्भा मोचांशुमत्फला ।काष्ठीला मुद्गपर्णी तु काकमुद्गा सहेत्यपि ॥
केले के नाम — कदली, वारणबुसा, रम्भा, मोचा, अंशुमत्फला, काष्ठीला। मुगवन (जंगली मूँग) — मुद्गपर्णी, काकमुद्गा, सहा।
अमरकोश २.४.१३९ — वनौषधिवर्गः
तुण्डिकेरी रक्तफला बिम्बिका पीलुपर्ण्यपि ।बर्बरा कबरी तुङ्गी खरपुष्पाजगन्धिका ॥
कुन्दरू (बिम्बी) के नाम — तुण्डिकेरी, रक्तफला, बिम्बिका, पीलुपर्णी। बबई (वन-तुलसी) के नाम — बर्बरा, कबरी, तुंगी, खरपुष्पा, अजगन्धिका।
अमरकोश २.९.१११ — वैश्यवर्गः
गोलोमी भूतकेशो ना पत्राङ्गं रक्तचन्दनम् ।त्रिकटु त्र्यूषणं व्योषं त्रिफला तु फलत्रिकम् ॥
भूतकेशी (एक औषधि) — गोलोमी, भूतकेश (पुं॰)। लाल चन्दन — पत्रांग, रक्तचन्दन। सोंठ-पीपल-काली मिर्च का योग — त्रिकटु, त्र्यूषण, व्योष। हरड़-बहेड़ा-आँवला का योग — त्रिफला, फलत्रिक।