📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "बट" के ५ परिणाम
अमरकोश २.५.३७ — सिंहादिवर्गः
तेषां विशेषा हारीतो मद्गुः कारण्डवः प्लवः ।तित्तिरिः कुक्कुभो लावो जीवञ्जीवश्च कोरकः ॥
उनके (पक्षियों के) भेद — हारीत (हरियल), मद्गु (जलकौवा), कारण्डव (बत्तख-भेद), प्लव, तित्तिरि (तीतर), कुक्कुभ, लाव (बटेर), जीवंजीव (चकोर), कोरक —
अमरकोश २.५.३८ — सिंहादिवर्गः
कोयष्टिकष्टिट्टिभको वर्तको वर्तिकादयः ।गरुत्पक्षच्छदाः पत्रं पतत्रं च तनूरुहम् ॥
(और भेद —) कोयष्टिक, टिटिहरी (टिट्टिभ), वर्तक, वर्तिका (बटेर) आदि। पंख के नाम — गरुत्, पक्ष, छद, पत्र, पतत्र, तनूरुह।
अमरकोश २.६.१२२ — मनुष्यवर्गः
परिकर्माङ्गसंस्कारः स्यान्मार्ष्टिर्मार्जना मृजा ।उद्वर्तनोत्सादने द्वे समे आप्लाव आप्लवः ॥
शरीर को सँवारना — परिकर्म, अंगसंस्कार। (पोंछकर) शरीर साफ़ करना — मार्ष्टि, मार्जना, मृजा। उबटन लगाना — उद्वर्तन, उत्सादन। स्नान — आप्लाव, आप्लव —
अमरकोश २.९.३२ — वैश्यवर्गः
पिठरः स्थाल्युखा कुण्डं कलशस्तु त्रिषु द्वयोः ।घटः कुटनिपावस्त्री शरावो वर्धमानकः ॥
हाँडी/बटलोई — पिठर, स्थाली, उखा, कुण्ड। घड़ा — कलश (तीनों लिङ्ग), घट, कुट, निप (पुं॰/नपुं॰)। सकोरा/ढकना — शराव, वर्धमानक।
अमरकोश ३.३.११ — नानार्थवर्गः
जैवातृकः शशाङ्केऽपि खुरेऽप्यश्वस्य वर्तकः ।व्याघ्रेऽपि पुण्डरीको ना यवान्यामपि दीपकः ॥
जैवातृक — चन्द्रमा भी (दीर्घायु भी)। वर्तक — घोड़े का खुर भी (बटेर भी)। पुण्डरीक — बाघ भी (श्वेत कमल भी)। दीपक — अजवायन भी (दिया भी)।