🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:02:27 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "बाला" के ४ परिणाम

अमरकोश १.७.१५ — नाट्यवर्गः
अब्रह्मण्यमवध्योक्तौ राजश्यालस्तु राष्ट्रियः ।अम्बा माताथ बाला स्याद्वासूरार्यस्तु मारिषः ॥
न मारने योग्य (ब्राह्मण आदि) पर अत्याचार की घोषणा 'अब्रह्मण्यम्' (हाय! अन्याय!) से; राजा का साला 'राष्ट्रिय'; माता 'अम्बा'; बालिका 'वासू'; और आदरणीय व्यक्ति 'आर्य' या 'मारिष' कहलाता है।
अमरकोश २.४.१२२ — वनौषधिवर्गः
बालं ह्रीबेरबर्हिष्ठोदीच्यं केशाम्बुनाम च ।कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु ॥
नेत्रबाला (ह्रीबेर) के नाम — बाल, ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केश और जल के नामों वाले। शिलापुष्प/छरीला के नाम — कालानुसार्य, वृद्ध, अश्मपुष्प, शीतशिव —
अमरकोश २.४.१२५ — वनौषधिवर्गः
पृथ्वीका चन्द्रवालैला निष्कुटिर्बहिलाथ सा ।सूक्ष्मोपकुञ्चिका तुत्था कोरङ्गी त्रिपुटा त्रुटिः ॥
बड़ी इलायची के नाम — पृथ्वीका, चन्द्रबाला, एला, निष्कुटि, बहुला। छोटी इलायची के नाम — उपकुंचिका, तुत्था, कोरंगी, त्रिपुटा, त्रुटि।
अमरकोश ३.१.९४ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
बद्धे सन्दानितं मूतमुद्दितं सन्दितं सितम् ।निष्पक्वे क्वथितं पाके क्षीराज्यहविषां शृतम् ॥
बँधा हुआ — बद्ध, सन्दानित, मूत, उद्दित, सन्दित, सित। ख़ूब पकाया (उबाला) — निष्पक्व, क्वथित। दूध, घी, हवि का पकाया जाना — शृत।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें