📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "भक्ष" के ७ परिणाम
अमरकोश १.८.८ — पातालभोगिवर्गः
दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥
साँप के और नाम — दर्वीकर, दीर्घपृष्ठ, दन्दशूक, बिलेशय, उरग, पन्नग, भोगी, जिह्मग, पवनाशन।
अमरकोश २.४.१२३ — वनौषधिवर्गः
शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा ।गन्धिनी गजभक्ष्या तु सुवहा सुरभी रसा ॥
छरीला का और नाम — शैलेय। मुरा (सुगन्धित द्रव्य) के नाम — तालपर्णी, दैत्या, गन्धकुटी, मुरा, गन्धिनी। सलई के नाम — गजभक्ष्या, सुवहा, सुरभी, रसा —
अमरकोश २.६.६३ — मनुष्यवर्गः
मायुः पित्तं कफः श्लेष्मा स्त्रियां तु त्वगसृग्धरा ।पिशितं तरसं मांसं पललं क्रव्यमामिषम् ॥
पित्त — मायु, पित्त। कफ — कफ, श्लेष्मा। त्वचा — त्वच्, असृग्धरा (स्त्री॰)। मांस — पिशित, तरस, मांस, पलल, क्रव्य, आमिष।
अमरकोश २.९.२९ — वैश्यवर्गः
आपूपिकः कान्दविको भक्ष्यकार इमे त्रिषु ।अश्मन्तमुद्धानमधिश्रयणी चुल्लिरन्तिका ॥
पुए-पकवान बनाने वाला (हलवाई) — आपूपिक, कान्दविक, भक्ष्यकार (तीनों लिङ्ग)। चूल्हा — अश्मन्त, उद्धान, अधिश्रयणी, चुल्लि, अन्तिका।
अमरकोश २.१०.४० — शूद्रवर्गः
गन्धोत्तमाप्रसन्नेराकादम्बर्यः परिस्रुता ।मदिरा कश्यमद्ये चाप्यवदंशस्तु भक्षणम् ॥
मदिरा के और नाम — गन्धोत्तमा, प्रसन्ना, इरा, कादम्बरी, परिस्रुता, मदिरा, कश्य, मद्य। (मद्य के साथ) खाया जाने वाला चटपटा पदार्थ — अवदंश।
अमरकोश ३.१.२० — विशेष्यनिघ्नवर्गः
बुभुक्षितः स्यात्क्षुधितो जिघत्सुरशनायितः ।परान्नः परपिण्डादो भक्षको घस्मरोऽद्भरः ॥
भूखा — बुभुक्षित, क्षुधित, जिघत्सु, अशनायित। दूसरे के अन्न पर जीने वाला — परान्न, परपिण्डाद। बहुत खाने वाला — भक्षक, घस्मर, अद्मर।
अमरकोश ३.१.१०९ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
अपि गीर्णवर्णिताभिष्टुतेडितानि स्तुतार्थानि ।भक्षितचर्वितलिप्तप्रत्यवसितगिलितखादितप्सातम् ॥
स्तुति किये के और नाम — गीर्ण, वर्णित, अभिष्टुत, ईडित, स्तुत। खाया हुआ — भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित, प्सात —