🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:34:23 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "भगवत्" के ४ परिणाम

अमरकोश २.६.४८ — मनुष्यवर्गः
स्यादेडे बधिरः कुब्जे गडुलः कुकरे कुणिः ।पृश्निरल्पतनौ श्रोणः पङ्गौ मुण्डस्तु मुण्डिते ॥
बहरा — एड, बधिर; कुबड़ा — कुब्ज, गडुल; टेढ़े हाथ वाला — कुकर, कुणि; छोटे शरीर वाला — पृश्नि; लँगड़ा — पंगु, श्रोण; मुँडे सिर वाला — मुण्ड, मुण्डित।
अमरकोश ३.१.१३ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
निर्वार्यः कार्यकर्ता यः सम्पन्नः सत्त्वसम्पदा ।अवाचि मूकोऽथ मनोजवसः पितृसन्निभः ॥
धैर्य-बल से सम्पन्न (निःशंक) कार्यकर्ता — निर्वार्य। गूँगा — अवाक्, मूक। पिता के समान — मनोजवस, पितृसन्निभ।
अमरकोश ३.२.२३ — सङ्कीर्णवर्गः
संस्तवः स्यात्परिचयः प्रसरस्तु विसर्पणम् ।नीवाकस्तु प्रयामः स्यात्सन्निधिः सन्निकर्षणम् ॥
परिचय — संस्तव, परिचय। फैलना (फोड़े आदि का) — प्रसर, विसर्पण। (अकाल में) अनाज की माँग/जमाख़ोरी — नीवाक, प्रयाम। निकटता — सन्निधि, सन्निकर्षण।
अमरकोश ३.३.९८ — नानार्थवर्गः
आरावे रुदिते त्रातर्याक्रन्दो दारुणे रणे ।स्यात्प्रसादोऽनुरागेऽपि सूदः स्याद्व्यञ्जनेऽपि च ॥
आक्रन्द — चीख़कर रोना, रक्षक (मित्र राजा), भयंकर युद्ध। प्रसाद — प्रेम भी (कृपा, प्रसन्नता भी)। सूद — व्यंजन भी (रसोइया भी)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें