🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:23:13 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "भावक" के ३ परिणाम

अमरकोश २.८.१६ — क्षत्रियवर्गः
लिखिताक्षरविन्यासे लिपिर्लिबिरुभे स्त्रियौ ।स्यात्सन्देशहरो दूतो दूत्यं तद्भावकर्मणी ॥
लिखे अक्षरों की रचना — लिपि, लिबि (दोनों स्त्री॰)। सन्देश ले जाने वाला — सन्देशहर, दूत। दूत का भाव या कर्म — दूत्य।
अमरकोश ३.५.२९ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
भावे न णकचिद्भ्योऽन्ये समूहे भावकर्मणोः ।अदन्तप्रत्ययाः पुण्यसुदिनाभ्यां त्वहः परः ॥
(नपुंसक —) भाव में 'णक' और 'चित्' प्रत्ययों से भिन्न प्रत्यय वाले; समूह अर्थ में; भाव और कर्म में अकारान्त प्रत्यय वाले (ष्यञ् आदि — सौन्दर्यम्); 'पुण्य' और 'सुदिन' के बाद 'अह' (पुण्याहम्, सुदिनाहम्) —
अमरकोश ३.५.३९ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
स्त्रीनपुंसकयोर्भावक्रिययोः ष्यञ् क्वचिच्च वुञ् ।औचित्यमौचिती मैत्री मैत्र्यं वुञ् प्रागुदाहृतः ॥
स्त्रीलिङ्ग और नपुंसक दोनों में — भाव और क्रिया अर्थ में 'ष्यञ्' प्रत्यय (और कहीं 'वुञ्') वाले शब्द — जैसे औचित्यम्/औचिती, मैत्र्यम्/मैत्री। वुञ् के उदाहरण पहले दिये जा चुके हैं।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें