🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:58:44 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "मसि" के ६ परिणाम

अमरकोश ३.१.१०० — विशेष्यनिघ्नवर्गः
ऊतं स्यूतमुतं चेति त्रितयं तन्तुसन्तते ।स्यादर्हिते नमस्यितनमसितमपचायितार्चितापचितम् ॥
धागे से सिला/बुना — ऊत, स्यूत, उत। पूजित — अर्हित, नमस्यित, नमसित, अपचायित, अर्चित, अपचित।
अमरकोश ३.३.७१ — नानार्थवर्गः
आनर्तः समरे नृत्यस्थाननीवृद्विशेषयोः ।कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥
आनर्त — युद्ध, नृत्यशाला, एक देश (गुजरात का प्राचीन नाम)। कृतान्त — यमराज, सिद्धान्त, भाग्य, बुरा कर्म।
अमरकोश ३.३.१०७ — नानार्थवर्गः
विधुर्विष्णौ चन्द्रमसि परिच्छेदे बिलेऽवधिः ।विधिर्विधाने दैवेऽपि प्रणिधिः प्रार्थने चरे ॥
विधु — विष्णु, चन्द्रमा। अवधि — सीमा, बिल (छेद)। विधि — विधान (नियम), भाग्य (और ब्रह्मा)। प्रणिधि — प्रार्थना, गुप्तचर।
अमरकोश ३.३.११० — नानार्थवर्गः
सन्धा प्रतिज्ञा मर्यादा श्रद्धासम्प्रत्ययः स्पृहा ।मधु मद्ये पुष्परसे क्षौद्रेऽप्यन्धं तमस्यपि ॥
सन्धा — प्रतिज्ञा, मर्यादा। श्रद्धा — विश्वास, इच्छा। मधु — मदिरा, फूलों का रस, शहद (और वसन्त, चैत्र)। अन्ध — अन्धकार भी (अन्धा भी)।
अमरकोश ३.५.१० — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
झल्लरी चर्चरी पारी होरा लट्वा च सिध्मला ।लाक्षा लिक्षा च गण्डूषा गृध्रसी चमसी मसी ॥
(स्त्रीलिङ्ग —) झल्लरी (झाँझ), चर्चरी (एक गीत/नृत्य), पारी, होरा, लट्वा, सिध्मला, लाक्षा (लाख), लिक्षा (लीख), गण्डूषा, गृध्रसी (साइटिका रोग), चमसी, मसी (स्याही)।
अमरकोश ३.५.२४ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
कोट्याः शतादिसंख्यान्या वा लक्षा नियुतं च तत् ।द्वयष्कमसिसुसन्नन्तं यदनान्तमकर्तरि ॥
'कोटि' (स्त्री॰) को छोड़कर शतम्, सहस्रम् आदि संख्याएँ नपुंसक; 'लक्षा/लक्षम्' विकल्प से; 'नियुतम्' भी। दो स्वरों वाले इस्, उस्, अन् अन्त वाले (हविः, धनुः, कर्म); कर्ता से भिन्न अर्थ में 'अन' अन्त वाले (गमनम्, भोजनम्) —
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें