🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:26:04 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "मुट्" के ३ परिणाम

अमरकोश २.६.८७ — मनुष्यवर्गः
प्रकोष्ठे विस्तृतकरे हस्तो मुष्ट्या तु बद्धया ।स रत्निः स्यादरत्निस्तु निष्कनिष्ठेन मुष्टिना ॥
कोहनी से फैली उँगलियों के सिरे तक का माप — हस्त (हाथ)। बँधी मुट्ठी तक — रत्नि। छोटी उँगली खुली रखकर बँधी मुट्ठी तक — अरत्नि।
अमरकोश ३.२.१४ — सङ्कीर्णवर्गः
मुष्टिबन्धस्तु संग्राहो डिम्बे डमरविप्लवौ ।बन्धनं प्रसितिश्चारः स्पर्शः स्प्रष्टोपतप्तरि ॥
मुट्ठी बाँधना — मुष्टिबन्ध, संग्राह। (डाका/लूटपाट का) उपद्रव — डिम्ब, डमर, विप्लव। बन्धन — बन्धन, प्रसिति, चार। (रोग से) पीड़ा देने वाला — स्पर्श, स्प्रष्टा, उपतप्ता।
अमरकोश ३.३.१७८ — नानार्थवर्गः
विष्टरो विटपी दर्भमुष्टिः पीठाद्यमासनम् ।द्वारि द्वाःस्थे प्रतीहारः प्रतीहार्यप्यनन्तरे ॥
विष्टर — वृक्ष, कुश की मुट्ठी (आसन), पीढ़ा आदि आसन। प्रतीहार — द्वार, द्वारपाल। प्रतीहारी — द्वारपालिका।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें