🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:25:26 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "यंत्र" के ४ परिणाम

अमरकोश १.१०.१० — वारिवर्गः
जलोच्छ्वासाः परीवाहाः कूपकास्तु विदारकाः ।नाव्यं त्रिलिङ्गं नौतार्ये स्त्रियां नौस्तरणिस्तरिः ॥
बढ़े जल के निकलने का मार्ग — जलोच्छ्वास, परीवाह; सूखी नदी में खोदा गड्ढा — कूपक, विदारक; नाव से पार करने योग्य जल — नाव्य (तीनों लिङ्गों में); नाव के नाम — नौ (स्त्री॰), तरणि, तरि।
अमरकोश २.७.५१ — ब्रह्मवर्गः
स्वाध्यायः स्याज्जपः सुत्याभिषवः सवनं च सा ।सर्वैनसामपध्वंसि जप्यं त्रिष्वघमर्षणम् ॥
वेद का पाठ — स्वाध्याय, जप। सोमरस निकालना — सुत्या, अभिषव, सवन। सब पापों का नाश करने वाला जप-मन्त्र — अघमर्षण (तीनों लिङ्ग)।
अमरकोश २.९.९ — वैश्यवर्गः
बीजाकृतं तूप्तकृष्टे सीत्यं कृष्टं च हल्यवत् ।त्रिगुणाकृतं तृतीयाकृतं त्रिहल्यं त्रिसीत्यमपि तस्मिन् ॥
बीज बोने के बाद जोता खेत — बीजाकृत। जोता हुआ खेत — सीत्य, कृष्ट, हल्य। तीन बार जोता खेत — त्रिगुणाकृत, तृतीयाकृत, त्रिहल्य, त्रिसीत्य।
अमरकोश २.९.५१ — वैश्यवर्गः
म्रक्षणाभ्यञ्जने तैलं कृसरस्तु तिलौदनः ।गव्यं त्रिषु गवां सर्वं गोविड्गोमयस्त्रियाम् ॥
तेल — म्रक्षण, अभ्यंजन, तैल। तिल-चावल की खिचड़ी — कृसर, तिलौदन। गाय से प्राप्त सब कुछ — गव्य (तीनों लिङ्ग)। गोबर — गोविष्, गोमय (पुं॰/नपुं॰)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें