🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:12:23 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "रोब" के ६ परिणाम

अमरकोश २.४.७८ — वनौषधिवर्गः
मातुलो मदनश्चास्य फले मातुलपुत्रकः ।फलपूरो बीजपूरो रुचको मातुलुङ्गके ॥
धतूरे के और नाम — मातुल, मदन; उसका फल — मातुलपुत्रक। बिजौरा नींबू के नाम — फलपूर, बीजपूर, रुचक, मातुलुंगक।
अमरकोश २.५.३२ — सिंहादिवर्गः
द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमरालयः ।मयूरो बर्हिणो बर्ही नीलकण्ठो भुजङ्गभुक् ॥
भौंरे के और नाम — द्विरेफ, पुष्पलिह्, भृंग, षट्पद, भ्रमर, अलि। मोर के नाम — मयूर, बर्हिण, बर्ही, नीलकण्ठ, भुजंगभुक् —
अमरकोश २.८.२७ — क्षत्रियवर्गः
द्विपाद्यो द्विगुणो दण्डो भागधेयः करो बलिः ।घट्टादिदेयं शुल्कोऽस्त्री प्राभृतं तु प्रदेशनम् ॥
दुगुना दण्ड (जुर्माना) — द्विपाद्य। कर — भागधेय, कर, बलि। घाट आदि पर दिया जाने वाला कर (चुंगी) — शुल्क (पुं॰/नपुं॰)। भेंट — प्राभृत, प्रदेशन।
अमरकोश २.९.२३ — वैश्यवर्गः
कडङ्गरो बुसं क्लीबे धान्यत्वचि तुषः पुमान् ।शूकोऽस्त्री श्लक्ष्णतीक्ष्णाग्रे शमी शिम्बा त्रिषूत्तरे ॥
भूसा — कडंगर, बुस (नपुं॰)। अनाज का छिलका — तुष (पुं॰)। बारीक नुकीला सींकुर — शूक (पुं॰/नपुं॰)। फली — शमी, शिम्बा। (आगे के शब्द तीनों लिङ्गों में।)
अमरकोश २.९.६० — वैश्यवर्गः
त्रिष्वाशितङ्गवीनं तद्गावो यत्राशिताः पुरा ।उक्षा भद्रो बलीवर्द ऋषभो वृषभो वृषः ॥
जहाँ पहले गायें चरी हों, वह स्थान — आशितंगवीन (तीनों लिङ्ग)। बैल/साँड़ — उक्षा, भद्र, बलीवर्द, ऋषभ, वृषभ, वृष —
अमरकोश ३.३.१७९ — नानार्थवर्गः
विपुले नकुले विष्णौ बभ्रुर्ना पिङ्गले त्रिषु ।सारो बले स्थिरांशे च न्याय्ये क्लीबं वरे त्रिषु ॥
बभ्रु (पुं॰) — बड़ा नेवला, विष्णु; भूरा-पीला (तीनों लिङ्ग)। सार — बल, स्थिर (मूल) अंश (पुं॰); न्यायोचित (नपुं॰); श्रेष्ठ (तीनों लिङ्ग)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें