🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:19:09 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "ल्यौ" के ५ परिणाम

अमरकोश २.८.९ — क्षत्रियवर्गः
शण्ढो वर्षवरस्तुल्यौ सेवकार्थ्यनुजीविनः ।विषयानन्तरो राजा शत्रुर्मित्रमतः परम् ॥
अन्तःपुर के नपुंसक सेवक — शण्ढ, वर्षवर। सेवक — सेवक, अर्थी, अनुजीवी। अपने राज्य से सटा राजा — शत्रु (स्वाभाविक); उसके आगे का (शत्रु का पड़ोसी) — मित्र।
अमरकोश २.८.७३ — क्षत्रियवर्गः
जङ्घालोऽतिजवस्तुल्यौ जङ्घाकरिकजाङ्घिकौ ।तरस्वी त्वरितो वेगी प्रजवी जवनो जवः ॥
बहुत तेज़ दौड़ने वाला — जंघाल, अतिजव। पैरों से (हरकारे का) काम करने वाला — जंघाकरिक, जांघिक। फुर्तीला — तरस्वी, त्वरित, वेगी, प्रजवी, जवन, जव।
अमरकोश २.८.९१ — क्षत्रियवर्गः
द्रुघणो मुद्गरघनौ स्यादीली करवालिका ।भिन्दिपालः सृगस्तुल्यौ परिघः परिघातिनः ॥
मुगदर/हथौड़ा — द्रुघण, मुद्गर, घन। छोटी तलवार — ईली, करवालिका। भिन्दिपाल (पत्थर फेंकने का यन्त्र/भाला) — भिन्दिपाल, सृग। लोहे का मोटा डण्डा — परिघ, परिघातन।
अमरकोश २.९.१०२ — वैश्यवर्गः
रसगर्भं तार्क्ष्यशैलं गन्धाश्मनि तु गन्धिकः ।सौगन्धिकश्च चक्षुष्याकुलाल्यौ तु कुलत्थिका ॥
रसौत के और नाम — रसगर्भ, तार्क्ष्यशैल। गन्धक — गन्धाश्म, गन्धिक, सौगन्धिक। (आँखों के लिये) थोथे का एक भेद — चक्षुष्या, कुलाली, कुलत्थिका।
अमरकोश ३.३.१६८ — नानार्थवर्गः
गृह्याधीनौ च वक्तव्यौ कल्यौ सज्जनिरामयौ ।आत्मवाननपेतोऽर्थादर्थ्यौ पुण्यं तु चार्वपि ॥
वक्तव्य — निन्दनीय, अधीन (और कहने योग्य)। कल्य — तैयार, नीरोग (और प्रभात)। अर्थ्य — बुद्धिमान्, अर्थ (प्रयोजन) से युक्त। पुण्य — सुन्दर भी (पवित्र भी)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें