📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "विप्रक" के ४ परिणाम
अमरकोश २.७.२ — ब्रह्मवर्गः
विप्रक्षत्रियविट्शूद्राश्चातुर्वर्ण्यमिति स्मृतम् ।राजबीजी राजवंश्यो बीज्यस्तु कुलसंभवः ॥
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र — ये 'चातुर्वर्ण्य' कहलाते हैं। राजवंश में जन्मा — राजबीजी, राजवंश्य। अच्छे कुल में जन्मा — बीज्य, कुलसम्भव।
अमरकोश ३.१.४१ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
निकृतः स्याद्विप्रकृतो विप्रलब्धस्तु वञ्चितः ।मनोहतः प्रतिहतः प्रतिबद्धो हतश्च सः ॥
अपमानित — निकृत, विप्रकृत। ठगा गया — विप्रलब्ध, वंचित। जिसकी इच्छा पूरी न हुई (हताश) — मनोहत, प्रतिहत, प्रतिबद्ध, हत।
अमरकोश ३.१.६७ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
संसक्ते त्वव्यवहितमपदान्तरमित्यपि ।नेदिष्ठमन्तिकतमं स्याद्दूरं विप्रकृष्टकम् ॥
सटा हुआ (बिना अन्तर) — संसक्त, अव्यवहित, अपदान्तर। सबसे निकट — नेदिष्ठ, अन्तिकतम। दूर — दूर, विप्रकृष्टक।
अमरकोश ३.२.१५ — सङ्कीर्णवर्गः
निकारो विप्रकारः स्यादाकारस्त्विङ्ग इङ्गितम् ।परिणामो विकारे द्वे समे विकृतिविक्रिये ॥
अपकार/अपमान — निकार, विप्रकार। मन के भाव प्रकट करने वाली चेष्टा — आकार, इंग, इंगित। रूपान्तर — परिणाम, विकार, विकृति, विक्रिया।