📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "वृषा" के ७ परिणाम
अमरकोश १.१.५३ — स्वर्गवर्गः
सुत्रामा गोत्रभिद्वज्री वासवो वृत्रहा वृषा ।वास्तोष्पतिः सुरपतिर्बलारातिः शचीपतिः ॥
इन्द्र के और नाम — सुत्रामा, गोत्रभित्, वज्री, वासव, वृत्रहा, वृषा, वास्तोष्पति, सुरपति, बलाराति, शचीपति।
अमरकोश १.३.२९ — दिग्वर्गः
सप्तर्षयो मरीच्यत्रिमुखाश्चित्रशिखण्डिनः ।राशीनामुदयो लग्नं ते तु मेषवृषादयः ॥
मरीचि, अत्रि आदि सप्तर्षि 'चित्रशिखण्डी' कहलाते हैं। राशियों का उदय 'लग्न' कहलाता है, और वे (राशियाँ) मेष, वृष आदि हैं।
अमरकोश २.४.८६ — वनौषधिवर्गः
मत्स्यपित्ता कृष्णभेदी चक्राङ्गी शकुलादनी ।आत्मगुप्ताजहाव्यण्डा कण्डुरा प्रावृषायणी ॥
कुटकी के और नाम — मत्स्यपित्ता, कृष्णभेदी, चक्रांगी, शकुलादनी। कौंच के नाम — आत्मगुप्ता, जहा, अव्यण्डा, कण्डुरा, प्रावृषायणी —
अमरकोश २.४.८७ — वनौषधिवर्गः
ऋष्यप्रोक्ता शूकशिम्बिः कपिकच्छुश्च मर्कटी ।चित्रोपचित्रा न्यग्रोधी द्रवन्ती शम्बरी वृषा ॥
कौंच के और नाम — ऋष्यप्रोक्ता, शूकशिम्बि, कपिकच्छु, मर्कटी। मूसाकानी (मूषिकपर्णी) के नाम — चित्रा, उपचित्रा, न्यग्रोधी, द्रवन्ती, शम्बरी, वृषा —
अमरकोश ३.३.९९ — नानार्थवर्गः
गोष्ठाध्यक्षेऽपि गोविन्दो हर्षेऽप्यामोदवन्मदः ।प्राधान्ये राजलिङ्गे च वृषाङ्गे ककुदोऽस्त्रियाम् ॥
गोविन्द — गोशाला का स्वामी भी (श्रीकृष्ण भी)। मद, आमोद — हर्ष भी (मद = नशा, आमोद = सुगन्ध भी)। ककुद (पुं॰/नपुं॰) — प्रधानता, राजचिह्न (छत्र आदि), बैल का कूबड़।
अमरकोश ३.३.१३७ — नानार्थवर्गः
परिच्छदे परीवापः पर्युप्तौ सलिलस्थितौ ।गोधुग्गोष्ठपती गोपौ हरविष्णू वृषाकपी ॥
परीवाप — परिजन/सामग्री, बोना, जल का ठहराव। गोप — ग्वाला, गोशाला का स्वामी (और राजा, रक्षक)। वृषाकपि — शिव, विष्णु (और इन्द्र)।
अमरकोश ३.३.१६४ — नानार्थवर्गः
कशेरुहेम्नोर्गाङ्गेयं विशल्या दन्तिकापि च ।वृषाकपायी श्रीगौर्योरभिख्या नामशोभयोः ॥
गांगेय — कसेरू, सोना (और भीष्म, कार्तिकेय)। विशल्या — दन्ती (एक औषधि) भी (गिलोय भी)। वृषाकपायी — लक्ष्मी, पार्वती। अभिख्या — नाम, शोभा।