📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "शठ" के ६ परिणाम
अमरकोश १.७.३२ — नाट्यवर्गः
कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादोऽनवधानता ।कौतूहलं कौतुकं च कुतुकं च कुतूहलम् ॥
छल के और नाम — कुसृति, निकृति, शाठ्य। लापरवाही — प्रमाद, अनवधानता। जिज्ञासा/उत्सुकता — कौतूहल, कौतुक, कुतुक, कुतूहल।
अमरकोश २.४.२१ — वनौषधिवर्गः
अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः ।तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि ॥
(पीपल का नाम) अश्वत्थ। कैथ के नाम — कपित्थ, दधित्थ, ग्राही, मन्मथ, दधिफल, पुष्पफल, दन्तशठ।
अमरकोश २.४.२४ — वनौषधिवर्गः
आरेवतव्याधिघातकृतमालसुवर्णकाः ।स्युर्जम्बीरे दन्तशठजम्भजम्भीरजम्भलाः ॥
अमलतास के और नाम — आरेवत, व्याधिघात, कृतमाल, सुवर्णक। जंभीरी नींबू के नाम — जम्बीर, दन्तशठ, जम्भ, जम्भीर, जम्भल।
अमरकोश २.४.१४० — वनौषधिवर्गः
एलापर्णी तु सुवहा रास्ना युक्तरसा च सा ।चाङ्गेरी चुक्रिका दन्तशठाम्बष्ठाम्ललोणिका ॥
एलापर्णी (रास्ना-भेद) — एलापर्णी, सुवहा, रास्ना, युक्तरसा। अमलोनी (खट्टी बूटी) के नाम — चांगेरी, चुक्रिका, दन्तशठा, अम्बष्ठा, अम्ललोणिका।
अमरकोश ३.१.४६ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
शिश्विदानोऽकृष्णकर्मा चपलश्चिकुरः समौ ।दोषैकदृक्पुरोभागी निकृतस्त्वनृजुः शठः ॥
पुण्यकर्मा (निर्दोष कर्म वाला) — शिश्विदान, अकृष्णकर्मा। चंचल (बिना सोचे करने वाला) — चपल, चिकुर। केवल दोष देखने वाला — दोषैकदृक्, पुरोभागी। कुटिल — निकृत, अनृजु, शठ।
अमरकोश ३.३.२०५ — नानार्थवर्गः
भेद्यलिङ्गः शठे व्यालः पुंसि श्वापदसर्पयोः ।मलोऽस्त्री पापविट्किट्टान्यस्त्री शूलं रुगायुधम् ॥
व्याल — दुष्ट (तीनों लिङ्ग); हिंसक पशु, साँप (पुं॰)। मल (पुं॰/नपुं॰) — पाप, विष्ठा, मैल। शूल (पुं॰/नपुं॰) — पीड़ा (दर्द), त्रिशूल (आयुध)।