🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:54:12 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "शारि" के ४ परिणाम

अमरकोश २.४.११२ — वनौषधिवर्गः
गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा ।योग्यमृद्धिः सिद्धिलक्ष्म्यौ वृद्धेरप्याह्वया इमे ॥
अनन्तमूल (शारिवा) के नाम — गोपी, श्यामा, शारिवा, अनन्ता, उत्पलशारिवा। ऋद्धि औषधि के नाम — योग्य, ऋद्धि, सिद्धि, लक्ष्मी; ये वृद्धि औषधि के भी नाम हैं।
अमरकोश २.१०.४६ — शूद्रवर्गः
परिणायस्तु शारीणां समन्तान्नयने स्त्रियाम् ।अष्टापदं शारिफलं प्राणिवृत्तं समाह्वयः ॥
गोटियों को चारों ओर चलाना — परिणाय। चौसर/शतरंज की बिसात — अष्टापद, शारिफल। पशु-पक्षियों को लड़ाकर लगाई बाज़ी (मुर्गा-लड़ाई आदि) — प्राणिवृत्त, समाह्वय।
अमरकोश ३.३.१५१ — नानार्थवर्गः
क्षितिक्षान्त्योः क्षमायुक्ते क्षमं शक्ते हिते त्रिषु ।त्रिषु श्यामौ हरित्कृष्णौ श्यामा स्याच्छारिवा निशा ॥
क्षमा — पृथ्वी, सहनशीलता। क्षम — सहनशील, समर्थ, हितकारी (तीनों लिङ्ग)। श्याम — हरा, काला (तीनों लिङ्ग)। श्यामा — शारिवा (एक औषधि), रात्रि (और यौवना स्त्री)।
अमरकोश ३.३.२३४ — नानार्थवर्गः
कोषोऽस्त्री कुड्मले खड्गपिधानेऽर्थौघदिव्ययोः ।द्यूतेऽक्षे शारिफलकेऽप्याकर्षोऽथाक्षमिन्द्रिये ॥
कोष (पुं॰/नपुं॰) — कली, म्यान, ख़ज़ाना, दिव्य (229 का ही 'ष' वाला रूप)। आकर्ष — जुआ, पासा, बिसात। अक्ष — इन्द्रिय (नपुं॰) —
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें