🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:42:11 AM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "सन्नत" के ५ परिणाम

अमरकोश १.३.१८ — दिग्वर्गः
भित्तं शकलखण्डे वा पुंस्यर्धोऽर्धं समेंऽशके ।चन्द्रिका कौमुदी ज्योत्स्ना प्रसादस्तु प्रसन्नता ॥
टुकड़े के नाम — भित्त, शकल, खण्ड, अर्ध (पुं॰)। ठीक आधे भाग को 'अर्धम्' (नपुं॰) कहते हैं। चाँदनी — चन्द्रिका, कौमुदी, ज्योत्स्ना। निर्मलता — प्रसाद, प्रसन्नता।
अमरकोश १.४.२६ — कालवर्गः
मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ।स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ॥
आनन्द के नाम — मुद्, प्रीति, प्रमद, हर्ष, प्रमोद, आमोद, सम्मद, आनन्दथु, आनन्द, शर्म, शात, सुख।
अमरकोश १.१०.१४ — वारिवर्गः
क्लीबेऽर्धनावं नावोऽर्धेऽतीतनौकेऽतिनु त्रिषु ।त्रिष्वागाधात्प्रसन्नोऽच्छः कलुषोऽनच्छ आविलः ॥
आधी नाव — अर्धनाव (नपुं॰); नाव को पार कर गया (जल) — अतीतनौक, अतिनु (तीनों लिङ्गों में)। (यहाँ से 'अगाध' तक तीनों लिङ्गों में —) निर्मल जल — प्रसन्न, अच्छ; मैला जल — कलुष, अनच्छ, आविल।
अमरकोश २.४.७ — वनौषधिवर्गः
वन्ध्योऽफलोऽवकेशी च फलवान्फलिनः फली ।प्रफुल्लोत्फुल्लसंफुल्लव्याकोशविकचस्फुटाः ॥
फल न देने वाला — वन्ध्य, अफल, अवकेशी; फल वाला — फलवान्, फलिन, फली; खिला हुआ — प्रफुल्ल, उत्फुल्ल, संफुल्ल, व्याकोश, विकच, स्फुट —
अमरकोश ३.३.९८ — नानार्थवर्गः
आरावे रुदिते त्रातर्याक्रन्दो दारुणे रणे ।स्यात्प्रसादोऽनुरागेऽपि सूदः स्याद्व्यञ्जनेऽपि च ॥
आक्रन्द — चीख़कर रोना, रक्षक (मित्र राजा), भयंकर युद्ध। प्रसाद — प्रेम भी (कृपा, प्रसन्नता भी)। सूद — व्यंजन भी (रसोइया भी)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें