📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "सहज" के ६ परिणाम
अमरकोश २.४.३१ — वनौषधिवर्गः
शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीवमोचकाः ।रक्तोऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेनिलः समौ ॥
सहजन के नाम — शोभांजन, शिग्रु, तीक्ष्णगन्धक, अक्षीव, मोचक; लाल फूलों वाला सहजन — मधुशिग्रु। रीठा — अरिष्ट, फेनिल (समानार्थक)।
अमरकोश २.४.१५५ — वनौषधिवर्गः
सुषवी चाथ कुलकं पतोलस्तिक्तकः पटुः ।कूष्माण्डकस्तु कर्कारुरुर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ ॥
करेले का और नाम — सुषवी। परवल के नाम — कुलक, पटोल, तिक्तक, पटु। कुम्हड़ा/पेठा — कूष्माण्डक, कर्कारु। ककड़ी — उर्वारु, कर्कटी (स्त्री॰)।
अमरकोश २.५.४६ — सिंहादिवर्गः
गृहासक्ताः पक्षिमृगाश्छेकास्ते गृह्यकाश्च ते ॥
घर से हिले-मिले (पालतू) पक्षी और पशु — 'छेक' और 'गृह्यक' कहलाते हैं।
अमरकोश २.६.३४ — मनुष्यवर्गः
समानोदर्यसोदर्यसगर्भ्यसहजाः समाः ।सगोत्रबान्धवज्ञातिबन्धुस्वस्वजनाः समाः ॥
सगा भाई (एक माँ से जन्मा) — समानोदर्य, सोदर्य, सगर्भ्य, सहज। सम्बन्धी — सगोत्र, बान्धव, ज्ञाति, बन्धु, स्व, स्वजन।
अमरकोश २.९.३५ — वैश्यवर्गः
अस्त्री शाकं हरितकं शिग्रुरस्य तु नाडिका ।कलम्बश्च कडम्बश्च वेसवार उपस्करः ॥
साग-सब्ज़ी — शाक (पुं॰/नपुं॰), हरितक, शिग्रु। साग का डण्ठल — कलम्ब, कडम्ब। मसाला (पिसे मसालों का मिश्रण) — वेसवार, उपस्कर।
अमरकोश २.९.११० — वैश्यवर्गः
शिग्रुजं श्वेतमरिचं मोरटं मूलमैक्षवम् ।ग्रन्थिकं पिप्पलीमूलं चटकाशिर इत्यपि ॥
सहजन के बीज — शिग्रुज, श्वेतमरिच। ईख की जड़ — मोरट। पिपरामूल — ग्रन्थिक, पिप्पलीमूल, चटकाशिरस्।