🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:56:28 PM · CDSHARMA.IN

📜 अमरकोश

मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित

← सूची · "साज" के ६ परिणाम

अमरकोश २.४.९० — वनौषधिवर्गः
अङ्गारवल्ली बालेयशाकबर्बरवर्धकाः ।मञ्जिष्टा विकसा जिङ्गी समङ्गा कालमेषिका ॥
भारंगी के और नाम — अंगारवल्ली, बालेयशाक, बर्बर, वर्धक। मजीठ के नाम — मंजिष्ठा, विकसा, जिंगी, समंगा, कालमेषिका —
अमरकोश २.६.१९ — मनुष्यवर्गः
वारस्त्री गणिका वेश्या रूपाजीवाथ सा जनैः ।सत्कृता वारमुख्या स्यात्कुट्टनी शम्भली समे ॥
वेश्या — वारस्त्री, गणिका, वेश्या, रूपाजीवा; लोगों में सम्मानित (कलाविद्) गणिका — वारमुख्या। दलाल स्त्री — कुट्टनी, शम्भली।
अमरकोश २.६.४१ — मनुष्यवर्गः
पलितं जरसा शौक्ल्यं केशादौ विस्रसा जरा ।स्यादुत्तानशया डिम्भा स्तनपा च स्तनन्धयी ॥
बुढ़ापे से बालों की सफ़ेदी — पलित; बुढ़ापा — विस्रसा, जरा। (स्तनपान करने वाली) नन्ही बच्ची — उत्तानशया, डिम्भा, स्तनपा, स्तनन्धयी।
अमरकोश ३.३.१७७ — नानार्थवर्गः
अभिहारोऽभियोगे च चौर्ये सन्नहनेऽपि च ।स्याज्जङ्गमे परीवारः खड्गकोषे परिच्छदे ॥
अभिहार — आक्रमण, चोरी, कवच पहनना। परीवार — परिजन, म्यान, साज़-सामान।
अमरकोश ३.३.१९३ — नानार्थवर्गः
दरोऽस्त्रियां भये श्वभ्रे वज्रोऽस्त्री हीरके पवौ ।तन्त्रं प्रधाने सिद्धान्ते सूत्रवाये परिच्छदे ॥
दर (पुं॰/नपुं॰) — भय, गड्ढा (गुफा)। वज्र (पुं॰/नपुं॰) — हीरा, इन्द्र का वज्र। तन्त्र — प्रधान, सिद्धान्त (शास्त्र), करघा, साज़-सामान (और शासन-व्यवस्था)।
अमरकोश ३.३.२५४ — नानार्थवर्गः
परिच्छदे नृपार्हेऽर्थे परिबर्होऽव्ययाः परे ।आङीषदर्थेऽभिव्याप्तौ सीमार्थे धातुयोगजे ॥
परिबर्ह — साज़-सामान, राजा के योग्य वस्तु। आगे अव्यय हैं — 'आङ्' (आ) — थोड़ा (आपिंगल), चारों ओर व्याप्ति (आकाश), सीमा ('आ-मरणात्'), धातु के साथ (आगच्छ)।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें