📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "सूत" के ५० परिणाम
अमरकोश १.१.५६ — स्वर्गवर्गः
हय उच्चैःश्रवाः सूतो मातलिर्नन्दनं वनम् ।स्यात्प्रासादो वैजयन्तो जयन्तः पाकशासनिः ॥
(इन्द्र का) घोड़ा उच्चैःश्रवा, सारथी मातलि, उद्यान नन्दनवन और महल वैजयन्त है; पुत्र का नाम जयन्त या पाकशासनि है।
अमरकोश १.३.३६ — दिग्वर्गः
सूरसूतो अरुणोऽनूरुः काश्यपिर्गरुडाग्रजः ।परिवेषस्तु परिधिरुपसूर्यकमण्डले ॥
सूर्य के सारथी के नाम — सूरसूत, अरुण, अनूरु, काश्यपि, गरुडाग्रज। (सूर्य/चन्द्र के चारों ओर दिखने वाला) घेरा — परिवेष, परिधि, उपसूर्यक, मण्डल।
अमरकोश १.५.२ — धीवर्गः
धीर्धारणावती मेधा सङ्कल्पः कर्म मानसम् ।अवधानं समाधानं प्रणिधानं तथैव च ॥
धारण-शक्ति वाली बुद्धि 'मेधा' कहलाती है। मन का कर्म 'संकल्प' है। ध्यान/एकाग्रता के नाम — अवधान, समाधान, प्रणिधान —
अमरकोश १.७.९ — नाट्यवर्गः
वाद्यप्रभेदा डमरुमड्डुडिण्डिमझर्झराः ।मर्दलः पणवोऽन्ये च नर्तकीलासिके समे ॥
डमरू, मड्डु, डिण्डिम, झर्झर, मर्दल, पणव आदि वाद्यों के भेद हैं। नर्तकी और लासिका समानार्थक हैं।
अमरकोश १.७.१३ — नाट्यवर्गः
भगिनीपतिरावुत्तो भावो विद्वानथावुकः ।जनको युवराजस्तु कुमारो भर्तृदारकः ॥
नाटक में — बहनोई को 'आवुत्त', विद्वान् को 'भाव', पिता को 'आवुक' और युवराज को 'कुमार' या 'भर्तृदारक' कहते हैं।
अमरकोश १.७.१५ — नाट्यवर्गः
अब्रह्मण्यमवध्योक्तौ राजश्यालस्तु राष्ट्रियः ।अम्बा माताथ बाला स्याद्वासूरार्यस्तु मारिषः ॥
न मारने योग्य (ब्राह्मण आदि) पर अत्याचार की घोषणा 'अब्रह्मण्यम्' (हाय! अन्याय!) से; राजा का साला 'राष्ट्रिय'; माता 'अम्बा'; बालिका 'वासू'; और आदरणीय व्यक्ति 'आर्य' या 'मारिष' कहलाता है।
अमरकोश १.९.२ — नरकवर्गः
सङ्घातः कालसूत्रं चेत्याद्याः सत्त्वास्तु नारकाः ।प्रेता वैतरणी सिन्धुः स्यादलक्ष्मीस्तु निरृतिः ॥
संघात, कालसूत्र आदि (नरक के और भेद हैं)। नरक के प्राणी — नारक, प्रेत। नरक की नदी — वैतरणी। दरिद्रता/अशुभता — अलक्ष्मी, निरृति।
अमरकोश १.९.३ — नरकवर्गः
विष्टिराजूः कारणा तु यातना तीव्रवेदना ।पीडा बाधा व्यथा दुःखमामनस्यं प्रसूतिजम् ॥
बलपूर्वक (नरक में) डाला जाना — विष्टि, आजू; तीव्र कष्ट — कारणा, यातना, तीव्रवेदना; दुःख के नाम — पीडा, बाधा, व्यथा, दुःख, आमनस्य, प्रसूतिज —
अमरकोश १.१०.१६ — वारिवर्गः
आनायः पुंसि जालं स्याच्छणसूत्रं पवित्रकम् ।मत्स्याधानी कुवेणी स्याद्बडिशं मत्स्यवेधनम् ॥
जाल — आनाय (पुं॰), जाल; सन के धागे का जाल — शणसूत्र, पवित्रक; मछली रखने की टोकरी — मत्स्याधानी, कुवेणी; मछली पकड़ने का काँटा — बडिश, मत्स्यवेधन।
अमरकोश २.२.८ — पुरवर्गः
मठश्छात्रादिनिलयो गञ्जा तु मदिरागृहम् ।गर्भागारं वासगृहमरिष्टं सूतिकागृहम् ॥
विद्यार्थियों आदि का निवास — मठ; मदिरालय — गंजा, मदिरागृह; घर का भीतरी भाग (शयनकक्ष) — गर्भागार, वासगृह; प्रसूति-गृह — अरिष्ट, सूतिकागृह।
अमरकोश २.६.१६ — मनुष्यवर्गः
वीरपत्नी वीरभार्या वीरमाता तु वीरसूः ।जातापत्या प्रजाता च प्रसूता च प्रसूतिका ॥
वीर की पत्नी — वीरपत्नी, वीरभार्या; वीर की माता — वीरमाता, वीरसू। जिसने सन्तान को जन्म दिया — जातापत्या, प्रजाता, प्रसूता, प्रसूतिका।
अमरकोश २.६.३९ — मनुष्यवर्गः
सूतिमासो वैजननो गर्भो भ्रूण इमौ समौ ।तृतीया प्रकृतिः शण्ढः क्लीबः पण्डो नपुंसके ॥
प्रसव का महीना — सूतिमास, वैजनन। गर्भस्थ शिशु — गर्भ, भ्रूण। तृतीय प्रकृति (नपुंसक) — तृतीया प्रकृति, शण्ढ, क्लीब, पण्ड, नपुंसक।
अमरकोश २.६.८७ — मनुष्यवर्गः
प्रकोष्ठे विस्तृतकरे हस्तो मुष्ट्या तु बद्धया ।स रत्निः स्यादरत्निस्तु निष्कनिष्ठेन मुष्टिना ॥
कोहनी से फैली उँगलियों के सिरे तक का माप — हस्त (हाथ)। बँधी मुट्ठी तक — रत्नि। छोटी उँगली खुली रखकर बँधी मुट्ठी तक — अरत्नि।
अमरकोश २.६.१०५ — मनुष्यवर्गः
ग्रैवेयकं कण्ठभूषा लम्बनं स्याल्ललन्तिका ।स्वर्णैः प्रालम्बिकाथोरः सूत्रिका मौक्तिकैः कृता ॥
गले का गहना — ग्रैवेयक, कण्ठभूषा। लटकने वाला हार — लम्बन, ललन्तिका। सोने का लम्बा हार — प्रालम्बिका। मोतियों से बनी छाती की माला — उरःसूत्रिका।
अमरकोश २.७.८ — ब्रह्मवर्गः
नैयायिकस्त्वक्षपादः स्यात्स्याद्वादिक आर्हकः ।चार्वाकलौकायतिकौ सत्कार्ये सांख्यकापिलौ ॥
न्याय-दर्शन का अनुयायी — नैयायिक, अक्षपाद; स्याद्वादी (जैन) — आर्हक; भौतिकवादी — चार्वाक, लौकायतिक; सत्कार्यवादी — सांख्य, कापिल।
अमरकोश २.७.४३ — ब्रह्मवर्गः
पाठे ब्रह्माञ्जलिः पाठे विप्रुषो ब्रह्मबिन्दवः ।ध्यानयोगासने ब्रह्मासनं कल्पे विधिक्रमौ ॥
वेदपाठ के समय जोड़ी गई अंजलि — ब्रह्मांजलि। वेदपाठ में मुख से निकलने वाले कण — ब्रह्मबिन्दु। ध्यानयोग का आसन — ब्रह्मासन। विधि-शास्त्र — कल्प, विधि, क्रम।
अमरकोश २.७.५२ — ब्रह्मवर्गः
दर्शश्च पौर्णमासश्च यागौ पक्षान्तयोः पृथक् ।शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः ॥
पक्ष के अन्त (अमावस्या और पूर्णिमा) पर किये जाने वाले यज्ञ — दर्श और पौर्णमास। शरीर से साध्य नित्य कर्म (अहिंसा आदि) — यम।
अमरकोश २.७.५३ — ब्रह्मवर्गः
नियमस्तु स तत्कर्म नित्यमागन्तुसाधनम् ।क्षौरं तु भद्राकरणं मुण्डनं वपनं त्रिषु ॥
जो नित्य कर्म बाहरी साधनों से होता है (शौच, सन्तोष आदि) — नियम। बाल मुँडाना — क्षौर, भद्राकरण, मुण्डन, वपन (तीनों लिङ्ग)।
अमरकोश २.७.५४ — ब्रह्मवर्गः
उपवीतं ब्रह्मसूत्रं प्रोद्धृते दक्षिणे करे ।प्राचीनावीतमन्यस्मिन्निवीतं कण्ठलम्बितम् ॥
दाहिना हाथ बाहर निकालकर (बाएँ कन्धे पर) धारण किया जनेऊ — उपवीत, ब्रह्मसूत्र। बायाँ हाथ बाहर निकालकर (दाएँ कन्धे पर) — प्राचीनावीत। गले में माला की तरह लटकाया — निवीत।
अमरकोश २.८.५९ — क्षत्रियवर्गः
आधोरणा हस्तिपका हस्त्यारोहा निषादिनः ।नियन्ता प्राजिता यन्ता सूतः क्षत्ता च सारथिः ॥
महावत — आधोरण, हस्तिपक, हस्त्यारोह, निषादी। सारथि — नियन्ता, प्राजिता, यन्ता, सूत, क्षत्ता, सारथि —
अमरकोश २.८.९७ — क्षत्रियवर्गः
वैतालिका बोधकराश्चाक्रिका घाण्टिकार्थकाः ।स्युर्मागधास्तु मगधा बन्दिनः स्तुतिपाठकाः ॥
(राजा को प्रातः गीतों से) जगाने वाले — वैतालिक, बोधकर। घण्टा बजाने वाले — चाक्रिक, घाण्टिक। वंश-कीर्ति गाने वाले — मागध, मगध। स्तुति गाने वाले — बन्दी, स्तुतिपाठक।
अमरकोश २.९.७१ — वैश्यवर्गः
काल्योपसर्या प्रजने प्रष्ठौही बालगर्भिणी ।स्यादचण्डी तु सुकरा बहुसूतिः परेष्टुका ॥
गर्भ-धारण के योग्य गाय — काल्या, उपसर्या। पहली बार गाभिन — प्रष्ठौही, बालगर्भिणी। सीधी (न मारने वाली) — अचण्डी, सुकरा। बहुत बार ब्याई — बहुसूति, परेष्टुका।
अमरकोश २.९.७२ — वैश्यवर्गः
चिरप्रसूता बष्कयणी धेनुः स्यान्नवसूतिका ।सुव्रता सुखसंदोह्या पीनोध्नी पीवरस्तनी ॥
बहुत पहले ब्याई गाय — चिरप्रसूता, बष्कयणी। हाल में ब्याई — धेनु, नवसूतिका। आसानी से दुहने वाली — सुव्रता, सुखसन्दोह्या। भरे थनों वाली — पीनोध्नी, पीवरस्तनी।
अमरकोश २.९.९३ — वैश्यवर्गः
मुक्ताथ विद्रुमः पुंसि प्रवालं पुन्नपुंसकम् ।रत्नं मणिर्द्वयोरश्मजातौ मुक्तादिकेऽपि च ॥
मोती — मुक्ता। मूँगा — विद्रुम (पुं॰), प्रवाल (पुं॰/नपुं॰)। रत्न — रत्न, मणि (पुं॰/स्त्री॰) — पत्थर के रत्नों और मोती आदि दोनों के लिये।
अमरकोश २.९.९७ — वैश्यवर्गः
रीतिः स्त्रियामारकूटो न स्त्रियामथ ताम्रकम् ।शुल्बं म्लेच्छमुखं द्व्यष्टवरिष्टोदुम्बराणि च ॥
पीतल — रीति (स्त्री॰), आरकूट (पुं॰/नपुं॰)। ताँबा — ताम्रक, शुल्ब, म्लेच्छमुख, द्व्यष्ट, वरिष्ठ, उदुम्बर।
अमरकोश २.९.९९ — वैश्यवर्गः
सर्वं च तैजसं लौहं विकारस्त्वयसः कुशी ।क्षारः काचोऽथ चपलो रसः सूतश्च पारदे ॥
हर धातु की वस्तु — तैजस, लौह। लोहे का बना (हल का फाल) — कुशी। काँच — क्षार, काच। पारा — चपल, रस, सूत, पारद।
अमरकोश २.१०.३ — शूद्रवर्गः
माहिष्योऽर्याक्षत्रिययोः क्षत्तार्याशूद्रयोः सुतः ।ब्राह्मण्यां क्षत्रियात्सूतस्तस्यां वैदेहको विशः ॥
क्षत्रिय पिता और वैश्या माता का पुत्र — माहिष्य; शूद्र पिता और वैश्या माता का — क्षत्ता; क्षत्रिय पिता और ब्राह्मणी माता का — सूत; वैश्य पिता और ब्राह्मणी माता का — वैदेहक।
अमरकोश २.१०.१८ — शूद्रवर्गः
पराचितपरिस्कन्दपरजातपरैधिताः ।मान्दस्तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसोऽनुष्णः ॥
दूसरे के द्वारा पाला गया — पराचित, परिस्कन्द, परजात, परैधित। आलसी — मन्द, तुन्दपरिमृज (पेट सहलाने वाला), आलस्य, शीतक, अलस, अनुष्ण।
अमरकोश २.१०.१९ — शूद्रवर्गः
दक्षे तु चतुरपेशलपटवः सूत्थान उष्णश्च ।चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनङ्गमाः ॥
कुशल/फुर्तीला — दक्ष, चतुर, पेशल, पटु, सूत्थान, उष्ण। चाण्डाल के नाम — चण्डाल, प्लव, मातंग, दिवाकीर्ति, जनंगम —
अमरकोश २.१०.२५ — शूद्रवर्गः
प्रतिरोधिपरास्कन्दिपाटच्चरमलिम्लुचाः ।चौरिका स्तैन्यचोर्ये च स्तेयं लोप्त्रं तु तद्धने ॥
चोर के और नाम — प्रतिरोधी, परास्कन्दी, पाटच्चर, मलिम्लुच। चोरी — चौरिका, स्तैन्य, चौर्य, स्तेय। चोरी का माल — लोप्त्र।
अमरकोश २.१०.२८ — शूद्रवर्गः
पुंसि वेमा वायदण्डः सूत्राणि नरि तन्तवः ।वाणिर्व्यूतिः स्त्रियौ तुल्ये पुस्तं लेप्यादिकर्मणि ॥
करघे का डण्डा — वेमन् (पुं॰), वायदण्ड। धागे — सूत्र, तन्तु (पुं॰)। बुनाई — वाणि, व्यूति (स्त्री॰)। लेप-मिट्टी आदि से बनी (मूर्ति आदि) कृति — पुस्त।
अमरकोश ३.१.१७ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
खलपूः स्याद्बहुकरो दीर्घसूत्रश्चिरक्रियः ।जाल्मोऽसमीक्ष्यकारी स्यात्कुण्ठो मन्दः क्रियासु यः ॥
(खलिहान आदि) बुहारने वाला/बहुत काम करने वाला — खलपू, बहुकर। काम टालने वाला — दीर्घसूत्र, चिरक्रिय। बिना सोचे काम करने वाला — जाल्म, असमीक्ष्यकारी। काम में सुस्त — कुण्ठ।
अमरकोश ३.१.३८ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
रवणः शब्दनो नान्दीवादी नान्दीकरः समौ ।जडोऽज्ञ एडमूकस्तु वक्तुं श्रोतुमशिक्षिते ॥
शब्द करने वाला — रवण, शब्दन। नाटक के आरम्भ में मंगल-स्तुति (नान्दी) पढ़ने वाला — नान्दीवादी, नान्दीकर। जड़ — जड, अज्ञ। बोलने-सुनने में असमर्थ (गूँगा-बहरा) — एडमूक।
अमरकोश ३.१.४६ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
शिश्विदानोऽकृष्णकर्मा चपलश्चिकुरः समौ ।दोषैकदृक्पुरोभागी निकृतस्त्वनृजुः शठः ॥
पुण्यकर्मा (निर्दोष कर्म वाला) — शिश्विदान, अकृष्णकर्मा। चंचल (बिना सोचे करने वाला) — चपल, चिकुर। केवल दोष देखने वाला — दोषैकदृक्, पुरोभागी। कुटिल — निकृत, अनृजु, शठ।
अमरकोश ३.१.९७ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
ज्ञप्तस्तु ज्ञपितश्छन्नश्छादिते पूजितेऽञ्चितः ।पूर्णस्तु पूरिते क्लिष्टः क्लिशितेऽवसिते सितः ॥
बताया/जताया हुआ — ज्ञप्त, ज्ञपित। ढका हुआ — छादित, छन्न। पूजित — पूजित, अञ्चित। भरा हुआ — पूरित, पूर्ण। कष्ट पाया — क्लिशित, क्लिष्ट। समाप्त — अवसित, सित।
अमरकोश ३.२.१० — सङ्कीर्णवर्गः
विधा समृद्धौ स्फुरणे स्फुरणा प्रमितौ प्रमा ।प्रसूतिः प्रसवे श्च्योते प्राधारः क्लमथः क्लमे ॥
समृद्धि — विधा, समृद्धि। फड़कना — स्फुरण, स्फुरणा। यथार्थ ज्ञान — प्रमिति, प्रमा। जन्म देना — प्रसूति, प्रसव। टपकना — श्च्योत, प्राधार। थकान — क्लमथ, क्लम।
अमरकोश ३.२.१८ — सङ्कीर्णवर्गः
प्रवाहस्तु प्रवृत्तिः स्यात्प्रवहो गमनं बहिः ।वियामो वियमो यामो यमः संयामसंयमौ ॥
लगातार बहना/चलना — प्रवाह, प्रवृत्ति। बाहर जाना — प्रवह। संयम — वियाम, वियम, याम, यम, संयाम, संयम।
अमरकोश ३.२.१९ — सङ्कीर्णवर्गः
हिंसाकर्माभिचारः स्याज्जागर्या जागरा द्वयोः ।विघ्नोऽन्तरायः प्रत्यूहः स्यादुपघ्नोऽन्तिकाश्रये ॥
(तन्त्र से) मारण आदि — अभिचार। जागना — जागर्या, जागरा (पुं॰/स्त्री॰)। बाधा — विघ्न, अन्तराय, प्रत्यूह। निकट का सहारा — उपघ्न, अन्तिकाश्रय।
अमरकोश ३.२.२४ — सङ्कीर्णवर्गः
लवोऽभिलावो लवने निष्पावः पवने पवः ।प्रस्तावः स्यादवसरस्त्रसरः सूत्रवेष्टनम् ॥
(फ़सल) काटना — लव, अभिलाव, लवन। (अनाज) ओसाना — निष्पाव, पव, पवन। अवसर — प्रस्ताव, अवसर। (करघे में) धागा लपेटना — त्रसर, सूत्रवेष्टन।
अमरकोश ३.२.३३ — सङ्कीर्णवर्गः
स्याद्व्यत्यासो विपर्यासो व्यत्ययश्च विपर्यये ।पर्ययोऽतिक्रमस्तस्मिन्नतिपात उपात्ययः ॥
उलट-पुलट — व्यत्यास, विपर्यास, व्यत्यय, विपर्यय। उल्लंघन — पर्यय, अतिक्रम, अतिपात, उपात्यय।
अमरकोश ३.३.६६ — नानार्थवर्गः
हस्तौ तु पाणिनक्षत्रे मरुतौ पवनामरौ ।यन्ता हस्तिपके सूते भर्ता धातरि पोष्टरि ॥
हस्त — हाथ, हस्त नक्षत्र (और एक माप)। मरुत् — वायु, देवता। यन्ता — महावत, सारथि। भर्ता — धारण करने वाला (विधाता), पालक (और पति)।
अमरकोश ३.३.६९ — नानार्थवर्गः
विष्णावप्यजिताव्यक्तौ सूतस्त्वष्टरि सारथौ ।व्यक्तः प्राज्ञेऽपि दृष्टान्तावुभौ शास्त्रनिदर्शने ॥
अजित, अव्यक्त — विष्णु भी। सूत — बढ़ई, सारथि। व्यक्त — विद्वान् भी (प्रकट भी)। दृष्टान्त — शास्त्र, उदाहरण।
अमरकोश ३.३.१२६ — नानार्थवर्गः
व्युत्थानं प्रतिरोधे च विरोधाचरणेऽपि च ।मारणे मृतसंस्कारे गतौ द्रव्येऽर्थदापने ॥
व्युत्थान — रोक, विरोधी आचरण (और समाधि से जागना)। (साधन —) मारना, मृतक-संस्कार, गति, द्रव्य, धन दिलवाना —
अमरकोश ३.३.१८२ — नानार्थवर्गः
वंशाङ्कुरे करीरोऽस्त्री तरुभेदे घटे च ना ।ना चमूजघने हस्तसूत्रे प्रतिसरोऽस्त्रियाम् ॥
करीर — बाँस का अंकुर (पुं॰/नपुं॰); करील का पेड़, घड़ा (पुं॰)। प्रतिसर — सेना का पिछला भाग (पुं॰); कलाई में बाँधा मंगलसूत्र/कंगन (पुं॰/नपुं॰)।
अमरकोश ३.३.१९३ — नानार्थवर्गः
दरोऽस्त्रियां भये श्वभ्रे वज्रोऽस्त्री हीरके पवौ ।तन्त्रं प्रधाने सिद्धान्ते सूत्रवाये परिच्छदे ॥
दर (पुं॰/नपुं॰) — भय, गड्ढा (गुफा)। वज्र (पुं॰/नपुं॰) — हीरा, इन्द्र का वज्र। तन्त्र — प्रधान, सिद्धान्त (शास्त्र), करघा, साज़-सामान (और शासन-व्यवस्था)।
अमरकोश ३.३.२०८ — नानार्थवर्गः
लीला विलासक्रिययोरुपला शर्करापि च ।शोणितेऽम्भसि कीलालं मूलमाद्ये शिफाभयोः ॥
लीला — विलास (क्रीड़ा), क्रिया। उपला — शक्कर भी (पत्थर भी)। कीलाल — रक्त, जल। मूल — आरम्भ, जड़, मूल नक्षत्र (और पूँजी)।
अमरकोश ३.३.२५२ — नानार्थवर्गः
तुलासूत्रेऽश्वादिरश्मौ प्रग्राहः प्रग्रहोऽपि च ।पत्नीपरिजनादानमूलशापाः परिग्रहाः ॥
प्रग्राह/प्रग्रह — तराज़ू की डोरी, घोड़े आदि की लगाम (और बन्दी)। परिग्रह — पत्नी, परिवार, ग्रहण करना, मूल (जड़), शाप।
अमरकोश ३.३.२५७ — नानार्थवर्गः
स्वित्प्रश्ने च वितर्के च तु स्याद्भेदेऽवधारणे ।सकृत्सहैकवारे चाप्याराद्दूरसमीपयोः ॥
'स्वित्' — प्रश्न, तर्क ('किंस्वित्?')। 'तु' — भेद (परन्तु), निश्चय। 'सकृत्' — साथ, एक बार। 'आरात्' — दूर, निकट (दोनों!)।
अमरकोश ३.३.२६२ — नानार्थवर्गः
मङ्गलानन्तरारम्भप्रश्नकार्त्स्न्येष्वथो अथ ।वृथा निरर्थकाविध्योर्नानानेकोभयार्थयोः ॥
'अथ/अथो' — मंगल, उसके बाद, आरम्भ, प्रश्न, सम्पूर्णता। 'वृथा' — व्यर्थ, विधि-विरुद्ध। 'नाना' — अनेक, दोनों (बिना)।
अमरकोश ३.५.३९ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
स्त्रीनपुंसकयोर्भावक्रिययोः ष्यञ् क्वचिच्च वुञ् ।औचित्यमौचिती मैत्री मैत्र्यं वुञ् प्रागुदाहृतः ॥
स्त्रीलिङ्ग और नपुंसक दोनों में — भाव और क्रिया अर्थ में 'ष्यञ्' प्रत्यय (और कहीं 'वुञ्') वाले शब्द — जैसे औचित्यम्/औचिती, मैत्र्यम्/मैत्री। वुञ् के उदाहरण पहले दिये जा चुके हैं।