📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "सौभाग्य" के ४ परिणाम
अमरकोश २.६.१२ — मनुष्यवर्गः
आलिः सखी वयस्याथ पतिवत्नी सभर्तृका ।वृद्धा पलिक्नी प्राज्ञी तु प्रज्ञा प्राज्ञा तु धीमती ॥
सहेली — आलि, सखी, वयस्या। सौभाग्यवती (पति वाली) — पतिवत्नी, सभर्तृका। बूढ़ी स्त्री — वृद्धा, पलिक्नी (पके बालों वाली)। ज्ञानवती — प्राज्ञी, प्रज्ञा; बुद्धिमती — प्राज्ञा, धीमती।
अमरकोश २.६.२४ — मनुष्यवर्गः
कानीनः कन्यकाजातः सुतोऽथ सुभगासुतः ।सौभागिनेयः स्यात्पारस्त्रैणेयस्तु परस्त्रियाः ॥
अविवाहित कन्या से उत्पन्न पुत्र — कानीन, कन्यकाजात। सौभाग्यवती (प्रिय पत्नी) का पुत्र — सुभगासुत, सौभागिनेय। पराई स्त्री का पुत्र — पारस्त्रैणेय।
अमरकोश २.९.१०५ — वैश्यवर्गः
डिण्डीरोऽब्धिकफः फेनः सिन्दूरं नागसंभवम् ।नागसीसकयोगेष्टवप्राणि त्रपु पिञ्चटम् ॥
समुद्र-फेन — डिण्डीर, अब्धिकफ, फेन। सिन्दूर — सिन्दूर, नागसम्भव (सीसे से बना)। सीसा — नाग, सीसक, योगेष्ट, वप्र। राँगा (टिन) — त्रपु, पिच्चट —
अमरकोश ३.४.१० — अव्ययवर्गः
दिष्ट्या समुपजोषं चेत्यानन्देऽथान्तरेऽन्तरा ।अन्तरेण च मध्ये स्युः प्रसह्य तु हठार्थकम् ॥
हर्ष (सौभाग्य से) — दिष्ट्या, समुपजोषम्। बीच में — अन्तरे, अन्तरा, अन्तरेण। ज़बरदस्ती — प्रसह्य।