📜 अमरकोश
मूल श्लोक, अन्वय, सरल हिन्दी अनुवाद एवं भावार्थ सहित
← सूची · "हमल" के ३ परिणाम
अमरकोश २.८.१० — क्षत्रियवर्गः
उदासीनः परतरः पार्ष्णिग्राहस्तु पृष्ठतः ।रिपौ वैरिसपत्नारिद्विषद्द्वेषणदुर्हृदः ॥
उनसे भी परे (तटस्थ) राजा — उदासीन। पीछे से आक्रमण करने वाला राजा — पार्ष्णिग्राह। शत्रु के नाम — रिपु, वैरी, सपत्न, अरि, द्विषत्, द्वेषण, दुर्हृद् —
अमरकोश ३.१.४४ — विशेष्यनिघ्नवर्गः
विक्लवो विह्वलः स्यात्तु विवशोऽरिष्टदुष्टधीः ।कश्यः कश्यार्हे सन्नद्धे त्वाततायी वधोद्यते ॥
घबराया/शिथिल — विक्लव, विह्वल। (मृत्यु के लक्षणों से) भ्रष्ट-बुद्धि — विवश, अरिष्टदुष्टधी। कोड़े खाने योग्य — कश्य, कश्यार्ह। मारने को तैयार (हमलावर) — आततायी।
अमरकोश ३.५.३७ — लिङ्गादिसङ्ग्रहवर्गः
स्त्रीपुंसयोरपत्यान्ता द्विचतुष्षट्पदोरगाः ।जातिभेदाः पुमाख्याश्च स्त्रीयोगैः सह मल्लकः ॥
स्त्रीलिङ्ग और पुल्लिंग दोनों में — अपत्य (सन्तान) अर्थ वाले (औपगवः/औपगवी), दो पैर (मनुष्य/पक्षी), चार पैर (पशु), छह पैर (भ्रमर) वाले और साँप, जाति-भेद, और पुरुष-नाम स्त्री-प्रत्यय के साथ (ब्राह्मणः/ब्राह्मणी); मल्लक —