🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:08:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इध्म (नपुंसकलिङ्ग)

इध्यतेऽग्निरनेन, इन्ध-मक्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइध्मम्इध्मेइध्मानि
द्वितीयाइध्मम्इध्मेइध्मानि
तृतीयाइध्मेनइध्माभ्याम्इध्मैः
चतुर्थीइध्मायइध्माभ्याम्इध्मेभ्यः
पञ्चमीइध्मात् / इध्माद्इध्माभ्याम्इध्मेभ्यः
षष्ठीइध्मस्यइध्मयोःइध्मानाम्
सप्तमीइध्मेइध्मयोःइध्मेषु
सम्बोधनहे इध्महे इध्मेहे इध्मानि

अर्थ: इध्यतेऽग्निरनेन, इन्ध-मक्
संस्कृत: पर्याय: इन्धन, एध

📚 अमरकोश में:
• ईंधन (२.४.१३) — पर्याय: इन्धन, एध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें