🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:07:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईप्सु (नपुंसकलिङ्ग)

प्राप्त करने का प्रयत्न करने वाला, ग्रहण करने की कामना या इच्छा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईप्सुईप्सुनीईप्सूनि
द्वितीयाईप्सुईप्सुनीईप्सूनि
तृतीयाईप्सुनाईप्सुभ्याम्ईप्सुभिः
चतुर्थीईप्सुने / ईप्सवेईप्सुभ्याम्ईप्सुभ्यः
पञ्चमीईप्सुनः / ईप्सोःईप्सुभ्याम्ईप्सुभ्यः
षष्ठीईप्सुनः / ईप्सोःईप्सुनोः / ईप्स्वोःईप्सूनाम्
सप्तमीईप्सुनि / ईप्सौईप्सुनोः / ईप्स्वोःईप्सुषु
सम्बोधनहे ईप्सु / हे ईप्सोहे ईप्सुनीहे ईप्सूनि

अर्थ: प्राप्त करने का प्रयत्न करने वाला, ग्रहण करने की कामना या इच्छा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें