🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:01:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ध्याम (नपुंसकलिङ्ग)

अस्वच्छ, मैला, काला, मलिन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाध्यामम्ध्यामेध्यामानि
द्वितीयाध्यामम्ध्यामेध्यामानि
तृतीयाध्यामेनध्यामाभ्याम्ध्यामैः
चतुर्थीध्यामायध्यामाभ्याम्ध्यामेभ्यः
पञ्चमीध्यामात् / ध्यामाद्ध्यामाभ्याम्ध्यामेभ्यः
षष्ठीध्यामस्यध्यामयोःध्यामानाम्
सप्तमीध्यामेध्यामयोःध्यामेषु
सम्बोधनहे ध्यामहे ध्यामेहे ध्यामानि

अर्थ: अस्वच्छ, मैला, काला, मलिन
संस्कृत: पर्याय: पौर, सौगन्धिक, देवजग्धक, रौहिष, मालातृणक

📚 अमरकोश में:
• रोहिष (सुगन्धित घास) के नाम (२.४.१६६) — पर्याय: कत्तृण, पौर, सौगन्धिक, देवजग्धक, रौहिष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें