🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:21:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्त (पुंलिङ्ग)

निकट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्तःअन्तौअन्ताः
द्वितीयाअन्तम्अन्तौअन्तान्
तृतीयाअन्तेनअन्ताभ्याम्अन्तैः
चतुर्थीअन्तायअन्ताभ्याम्अन्तेभ्यः
पञ्चमीअन्तात् / अन्ताद्अन्ताभ्याम्अन्तेभ्यः
षष्ठीअन्तस्यअन्तयोःअन्तानाम्
सप्तमीअन्तेअन्तयोःअन्तेषु
सम्बोधनहे अन्तहे अन्तौहे अन्ताः

अर्थ: निकट
संस्कृत: पर्याय: पञ्चता, कालधर्म, दिष्टान्त, प्रलय, अत्यय

📚 अमरकोश में:
• अन्तिम (३.१.८०) — पर्याय: जघन्य, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम
• मृत्यु के नाम (२.८.११६) — पर्याय: पंचता, कालधर्म, दिष्टान्त, प्रलय, अत्यय, नाश, मृत्यु, मरण, निधन
• निष्ठा (३.३.४७) — पर्याय: सिद्धि, नाश

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें