🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:33:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आप्य (पुंलिङ्ग)

अपाम् इदम्- अण्, ततः स्वार्थे ष्यञ्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआप्यःआप्यौआप्याः
द्वितीयाआप्यम्आप्यौआप्यान्
तृतीयाआप्येनआप्याभ्याम्आप्यैः
चतुर्थीआप्यायआप्याभ्याम्आप्येभ्यः
पञ्चमीआप्यात् / आप्याद्आप्याभ्याम्आप्येभ्यः
षष्ठीआप्यस्यआप्ययोःआप्यानाम्
सप्तमीआप्येआप्ययोःआप्येषु
सम्बोधनहे आप्यहे आप्यौहे आप्याः

अर्थ: अपाम् इदम्- अण्, ततः स्वार्थे ष्यञ्
संस्कृत: पर्याय: अम्मय

📚 अमरकोश में:
• जल से बनी वस्तु (१.१०.५) — पर्याय: अम्मय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें