🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:44:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कच्छ (पुंलिङ्ग)

तट, किनारा, गोट, सीमावर्ती प्रदेश

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकच्छःकच्छौकच्छाः
द्वितीयाकच्छम्कच्छौकच्छान्
तृतीयाकच्छेनकच्छाभ्याम्कच्छैः
चतुर्थीकच्छायकच्छाभ्याम्कच्छेभ्यः
पञ्चमीकच्छात् / कच्छाद्कच्छाभ्याम्कच्छेभ्यः
षष्ठीकच्छस्यकच्छयोःकच्छानाम्
सप्तमीकच्छेकच्छयोःकच्छेषु
सम्बोधनहे कच्छहे कच्छौहे कच्छाः

अर्थ: तट, किनारा, गोट, सीमावर्ती प्रदेश
संस्कृत: पर्याय: जलप्राय, अनूप

📚 अमरकोश में:
• तुन के और नाम (२.४.१२८) — पर्याय: कुणि, कान्तलक, नन्दिवृक्ष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें