🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:11:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षव (पुंलिङ्ग)

छींक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षवःक्षवौक्षवाः
द्वितीयाक्षवम्क्षवौक्षवान्
तृतीयाक्षवेणक्षवाभ्याम्क्षवैः
चतुर्थीक्षवायक्षवाभ्याम्क्षवेभ्यः
पञ्चमीक्षवात् / क्षवाद्क्षवाभ्याम्क्षवेभ्यः
षष्ठीक्षवस्यक्षवयोःक्षवाणाम्
सप्तमीक्षवेक्षवयोःक्षवेषु
सम्बोधनहे क्षवहे क्षवौहे क्षवाः

अर्थ: छींक
संस्कृत: पर्याय: क्षुत्, क्षुत

📚 अमरकोश में:
• राई (काली सरसों) (२.९.२०) — पर्याय: क्षुताभिजनन, राजिका, कृष्णिका, आसुरी
• छींक (२.६.५२) — पर्याय: क्षुत्, क्षुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें