🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:03:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सापत्न (पुंलिङ्ग)

सौतेली पत्नी से उत्पन्न

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासापत्नःसापत्नौसापत्नाः
द्वितीयासापत्नम्सापत्नौसापत्नान्
तृतीयासापत्नेनसापत्नाभ्याम्सापत्नैः
चतुर्थीसापत्नायसापत्नाभ्याम्सापत्नेभ्यः
पञ्चमीसापत्नात् / सापत्नाद्सापत्नाभ्याम्सापत्नेभ्यः
षष्ठीसापत्नस्यसापत्नयोःसापत्नानाम्
सप्तमीसापत्नेसापत्नयोःसापत्नेषु
सम्बोधनहे सापत्नहे सापत्नौहे सापत्नाः

अर्थ: सौतेली पत्नी से उत्पन्न

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬